Column

Fiasco TNT, eindelijk voorbij

Topmanagers die bij fusies en overnames de vergelijking trekken met een huwelijk, maken mij argwanend. Versimpelen mag, maar er zijn grenzen. Wie zijn tegenspeler in de onderhandelingen aanziet voor zijn sweetheart (m/v) en zijn advocaat voor ambtenaar van de burgerlijke stand haalt ‘de zaken’ en ‘het meisje’ volslagen door elkaar.

„Het is als trouwen met het buurmeisje”, zei president-commissaris Anthony Burgmans van pakketvervoerder TNT (6,7 miljard euro omzet, 58.300 medewerkers) vorige week bij het overnamebod door de grotere Amerikaanse concurrent FedEx. Dan hoor ik liever directievoorzitter Ben van Beurden van Shell. Een dag later, bij Shells bod op het Britse gasbedrijf BG, zei hij:„Gedurfde, strategische acties smeden onze bedrijfstak.” Dat klinkt iets meer als de wild catters en robber barons die een eeuw geleden de olie-industrie ontgonnen. Beetje macho. Niks trouwerij.

Nog een verschil. Shell zegt gewoon dat men de beste talenten wil behouden. TNT heeft met FedEx allerlei afspraken gemaakt over niet-financiële onderwerpen. Van de ‘integratiecommissie’ die de overname moet uitwerken tot het lot van de TNT merknaam (blijft) en de degradatie van het hoofdkantoor in Hoofddorp tot regiovestiging.

De toeters en bellen van TNT kunnen niet verhullen dat het bod het slot is van een fiasco. Het fiasco van van de door activistische aandeelhouders georkestreerde ontvlechting van de posterijen (nu PostNL geheten) en pakketvervoerder TNT. In de loop van 2010 begon dat orkest lawaai te maken toen een Amerikaanse en een Canadese belegger, Jana en AIM geheten, een aandelenbelang kochten in TPG, zoals het concern toen heette. Zij wilden profiteren van de extra waarde die zou ontstaan als post en pakketvervoer uit elkaar getrokken zouden worden. Veel tegenstand kregen ze niet. Niet van bestuurders, niet van commissarissen. Ontvlechting had enige logica: post is een krimpmarkt, want mensen en bedrijven doen minder per brief. Spullen op internet bestellen en dus bezorgd krijgen is juist hip. Dus wie zou de winnaar zijn? TNT.

Dat is dus vies tegengevallen. TNT Express heeft als zelfstandig beursfonds nooit winst gemaakt. En zal dat ook niet snel doen. Het eerste bod, van UPS, ruim twee jaar geleden, mislukte door bezwaren van de Europese Commissie: te weinig concurrentie. UPS bood 9,50 euro per aandeel, nu is het 8 euro. Verdampte waarde. Ondertussen zijn de beurzen rap geklommen en heeft de economie gezonde vooruitzichten.

Dus waar is het misgegaan? De activistische beleggers én PostNL, dat na de verzelfstandiging bijna 30 procent van de TNT-aandelen kreeg, wilden maar één ding: alles verkopen. TNT wachtte eerste het UPS-bod af en investeerde niet genoeg. Kampte met een kartelzaak. Had een duiventil als bestuurskamer. Mag Burgmans zich ook aanrekenen.

Te veel tijd en geld is verspeeld met expansie die niet bleek te werken. Met het bonusoproer rond ABN Amro in het achterhoofd zie je ook rare premies. Zo werden alle beloningen met een aandelencomponent bij de ontvlechting in 2011 contant afgerekend met het topkader. Kassa. En men was, ook in 2001, 4,5 miljoen euro kwijt aan het laatste salaris, gouden handdruk en aandelenbeloningen voor de gevierde topman Peter Bakker

Wat de achtereenvolgende bestuursvoorzitters van PostNL, namelijk Harry Koorstra en Herna Verhagen met vallen en opstaan wel lukte, namelijk de neergang zo strak mogelijk in de hand houden, lukte de top van TNT Express niet met de voorspelbare groei. Goed dat het nu voorbij is.

En de TNT merknaam? Die blijft. Maar niet lang, denk ik.