Column

Brok in de keel en feestelijke trots bij jazzuitzending DWDD

Screenshot uit aflevering van De Wereld Draait Door.

Om meerdere redenen keek ik gisteren met een brok in de keel en enige opwinding naar de speciale jazzuitzending van De Wereld Draait Door (VARA). Er keken nog bijna 1,1 miljoen andere mensen naar, primetime op NPO1. Dat is iets onder het gemiddelde van DWDD, maar waanzinnig veel voor een muziekgenre dat normaliter alleen op zondagochtend of diep in de nacht op televisie weggestopt wordt, voor de fijnproevers.

Foto Merlijn Doomernik

Nooit eerder was het gelukt om vrijwel alle Nederlandse jazzmuzikanten gezamenlijk op de foto te zetten. Dat idee verwijst natuurlijk naar A Great Day in Harlem, titel van een foto van 12 augustus 1958 (en de gelijknamige, voor een Oscar genomineerde documentaire uit 1994). Die verzamelde de meeste jazzlegenden uit de hoogtijdagen van de bebop, van wie nu alleen nog de tenorsaxofonisten Sonny Rollins (84) en Benny Golson (86) in leven zijn. Art Kane fotografeerde er 57, op een grootste dag op het Westergasterrein in Amsterdam legde Merlijn Doomernik er precies honderd vast. Alleen Benjamin Herman en Candy Dulfer waren verhinderd, terwijl ook nationale jazzpromotor Jules Deelder leek te ontbreken.

Maar het in de uitzending aanwezige gezelschap (er was geen ruimte meer voor gewoon publiek) mocht er wezen, van de oude meesters Ado Broodboom (92, trompet) en John Engels (79, percussie) tot het Nationaal Jeugd Jazz Orkest.

Er zoemde ook een soort van feestelijke trots. Eindelijk mochten ze bestaan voor een groot publiek. Het deed me bijna denken aan verslagen van de eerste massabijeenkomst van kleine mensen uit heel Noord-Amerika, voor de opnamen van de scène met de Munchkins in de film The Wizard of Oz (1939). Daar zou levenslang over worden nagepraat.

Er werd gisteren veel en goed gemusiceerd en iets minder briljant gepraat. Het idee dat je het woord ‘jazz’ beter kunt afschaffen, omdat het veel mensen zou afschrikken, is natuurlijk totale onzin. Alsof het louter een kwestie van marketing zou betreffen.

Wel was er voor de verandering een zinvolle, want in het onderwerp gespecialiseerde tafeldame, Mijke van Wijk van Radio 6, die moeiteloos uit het hoofd de bezetting van het Yuri Honing Quartet omriep, toen Matthijs van Nieuwkerk zijn papiertje even kwijt was.

Het besluit van de NPO om Radio 6, de zender voor jazz, soul en funk, op te heffen vormde ook de aanleiding voor het programma. Ook al werd ampel aangetoond dat jazz in Nederland een vitaal en veelzijdig genre is, ook vertolkt door een hele nieuwe enthousiaste en getalenteerde generatie, specialismen passen niet meer in het beleid van de publieke omroep, die alles wil centraliseren op gelijkvormige, monsterlijk grote platforms. Dat geldt voor minderheidszenders en voor websites – alle eieren moeten in één mandje, maar wel voorzien van het NPO-logo natuurlijk.

Politiek stond gisteren niet op het programma, maar impliciet was de boodschap evident. Alles van waarde begint zich te weren tegen de dictatuur van de grootste gemene deler. En ook dat ontroerde me, als een zwijgend opgestoken vinger tegen de domoren. Op primetime.