Werd ie toch weer van tevoren aangekondigd, die rokjesdag

Arjen van Veelen bekijkt elke week waarover wij ons opwinden op sociale media. Vandaag: sinds Bril dood is, weten we niet meer wat we met rokjesdag aan moeten.

Heel even juichte de lente, dus was #rokjesdag twee dagen achtereen trending. Het werd alleen geen lichtvoetig gesprek, geen bloesemblaadje dwarrelend in een voorjaarsbriesje, eerder een mengvorm van Elfstedenkoorts en Zwarte Piet-debat. Rokjesdag was rokjesdag niet meer, klonk er, de spontaniteit was verloren, de ónschuld.

Rokjesdag werd in 1996 in Nederland geïntroduceerd door Martin Bril, als vertaling van ‘Skirt Day’. Maar Bril ging dood in 2009, en nu weten we het niet meer zo goed. Volgens kenners mag je rokjesdag, dat mysterie der vrouwelijke synchroniciteit, niet vooraf aankondigen. En dat gebeurde dus wel!

‘Dames opgelet: morgen Rokjesdag!’, kopte het AD. ‘Dit moet je weten over rokjesdag’, schreef RTL Nieuws — de nieuwszender gaf zelfs antwoord op de vraag welk rokje je dan precies aan moest. Nederland, Rokjeskalifaat.

Die puristen en schriftgeleerden hebben technisch gezien gelijk. Dit was natuurlijk niet in de geest van Bril, de Pim van de rokjesdag. Bril gaf geen kledingadvies, hij beschreef een natuurfenomeen. Rokjesdag is niet prescriptief, maar descriptief.

Die spontaniteit werd ook besmeurd door ‘spontane’ commerciële inhakertjes. De Gamma plaatste op Facebook een grap over bladblazers die in de aanbieding waren. Heineken tweette een foto van een bieretiket dat in een rokje was gevouwen. Wat nog ontbrak was een Unox- of Bavaria-rokje. Echt Hollands. Als de zon eens schijnt in een land waar de zon zo weinig schijnt is het genieten geblazen met een pistool in je rug. Rokjesdag is verworden tot een commercieel, calvinistisch fatwa van frivoliteit.

De teloorgang van rokjesdag is ook symptoom van afbrokkelende machtsverhoudingen. Vroeger werd de dag door één man uitgeroepen, in de papieren krant. Nu luistert men naar niemand meer. Als je terugbladert op Twitter zie je bijvoorbeeld dat rokjesdag op 8 maart ook trending was. Toen was het ook mooi weer (en ook internationale vrouwendag, o ironie). Je ziet trouwens het hele jaar door tweets over rokjesdag, zelfs in december al. Rokjesdag is een pepernoot.

Is het erg als rokjesdag verdwijnt? Geenszins. Rokjesdag was en is een Keukenhof voor geilemannenoogjes, stammend uit de tijd dat mannen kranten volschreven op Mad Men-achtige redacties waar je mocht roken. Toen was geluk nog heel gewoon, net als de negerzoen en vlees eten. Gelukkig reageren wijze vrouwen nu met #fuckrokjesdag. Anderen wijzen op de activistische mannen die in Turkije en Frankrijk een rok aan trokken uit protest tegen seksisme.

Nog beter zou zijn als de rok mannenmode wordt, zonder statement te willen zijn, zoals je al ziet in de VS. Maar zo ver is de Nederlandse man niet. Die draagt hooguit rokken als carnavalesk geintje. Cabaretier Jochem Myjer bijvoorbeeld trok een rokje aan op rokjesdag, in navolging van Twitteraar Evert Oostdam, die had beloofd dat te doen als hij vijfhonderd retweets kreeg.

Ik zag ook een foto van weerpresentator Gerrit Hiemstra in een rokje. Gephotoshopt, vermoedelijk, maar je weet het niet. Ik zie in deze aarzelende, nog giechelende travestie toch het begin van een soort lente.