Soedan mag stemmen, maar de winnaar staat al vast

Verkiezingsposter van de regerende partij van Bashir in Khartoum Foto EPA / Morwan Ali

Vanochtend zijn de stembussen in Soedan geopend. Verwacht wordt dat staatshoofd Omar al-Bashir, ‘s werelds enige zittende president die wordt verdacht van genocide, zal winnen. Bashir bekleedt het hoogste ambt in het land al sinds 1989, toen hij met hulp van het leger een staatsgreep pleegde.

In de hoofdstad Khartoum druppelden stemgerechtigden langzaam binnen bij de stembureaus. Veel valt er overigens niet te kiezen. Oppositiepartijen boycotten net als in 2010 de stembusgang uit protest tegen een gebrek aan vrijheid van meningsuiting en van vereniging in het Afrikaanse land. Bashir heeft wel een aantal nauwelijks bekende tegenkandidaten, maar geen van van hen wordt gezien als een serieuze kanshebber.

De Soedanezen mogen ook stemmen voor leden van het parlement en de wetgevende macht. Het zijn de eerste verkiezingen sinds de afscheiding van Zuid-Soedan in 2011. Bashir is de enige die actief campagne heeft gevoerd.

Orde en stabiliteit

De 71-jarige Omar al-Bashir regeert het land, dat 37 miljoen inwoners heeft, al een kwarteeuw met harde hand. Hij overleefde de Arabische Lente in 2011 en zet zichzelf graag neer als toonbeeld van stabiliteit. Universiteitsdocent Ahmed Sulieman, door AP ondervraagd bij het stemlokaal, ziet wel wat in dit beeld:

“Veel landen lijden momenteel onder machtsstrubbelingen. Ik ben hier voor stabiliteit en veiligheid.”

Het land kende voorheen een levendige oppositiebeweging, maar deze is door de veiligheidsdiensten inmiddels gereduceerd tot een schim van zijn vroegere zelf. Veel Soedanezen hebben de politiek uit onverschilligheid en desillusie de rug toegekeerd. In de oostelijk gelegen stad Port Sudan gingen gisteren echter honderden studenten te straat op om “de val van het regime” te eisen. De politie joeg de demonstranten met behulp van gummiknuppels uiteen.

Met het afscheiden van Zuid-Soedan kwam een einde aan een van de langstdurende burgeroorlogen van het continent. Maar de uitkomst was een nederlaag voor het regime van Bashir: Soedan verloor een derde van zijn grondgebied en bijna 80 procent van zijn oliebronnen. Inmiddels woedt in Zuid-Soedan, ‘s wereld jongste staat, al meer dan een jaar een bloedig conflict.

Genocide

Zolang Bashir president is, loopt hij geen gevaar om naar het Internationaal Strafhof in Den Haag te worden gestuurd. Hij moet daar verschijnen op verdenking van het plegen van genocide en misdaden tegen de menselijkheid tijdens het Darfurconflict. Hierbij zijn sinds 2003 circa 300.000 mensen gedood en 2 miljoen personen ontheemd.

Door de afgenomen olieopbrengsten ten gevolge van de afscheiding van Zuid-Soedan heeft de Soedanese economie een flinke knauw gekregen. Hierdoor zag Bashir zich genoodzaakt fikse bezuinigingsmaatregelen door te voeren. Dit leidde in 2013 tot de grootste antioverheidsbetogingen sinds zijn aantreden. Bashir reageerde zoals men van hem gewend is. De veiligheidsdiensten sloegen de protesten met geweld neer, waarbij zo’n 200 mensen om het leven kwamen en nog eens honderden werden opgepakt.

De Verenigde Staten zetten Soedan in 1993 op de lijst van ‘staten die terrorisme steunen’, waarop verder Iran, Syrië en Cuba prijken. Laatstgenoemde natie wordt vermoedelijk binnenkort van de lijst afgehaald.

Niet overal gestemd

In enkele gebieden in Darfur en Zuid-Kordofan wordt niet gestemd vanwege voortdurende gevechten. Vorige maand kondigde de rebellenbeweging Soedan Volksbevrijdingsbeweging Noord aan de stembusgang te zullen saboteren. Hierop liet de minister van Defensie weten hard tegen dergelijke pogingen te zullen optreden. Rebellen claimen ten minste één voertuig met stembiljetten te hebben buitgemaakt.

De Europese Unie is kritisch over de verkiezingen. Volgens de Unie kan de stembusgang geen “geloofwaardig en legitiem” resultaat opleveren omdat “de dialoog wordt gepasseerd, groepen worden buitengesloten en politieke en burgerrechten met voeten worden getreden”. Ook Noorwegen, de Verenigde Staten en Groot-Brittannië zien niets in de stembusgang. Vijftien internationale organisaties controleren of de stemming eerlijk verloopt.

De stembusgang duurt tot en met woensdag. In totaal mogen zo’n 13 miljoen mensen stemmen. De uitslagen worden op 27 april verwacht.