In de beeldenstorm van IS is geen monument veilig

IS plaatste afgelopen weekend een video waarop te zien is hoe ruïnestad Nimrud in Irak met sloophamers en bulldozers wordt verwoest.

Beelden uit het filmpje dat terreurgroep IS dit weekend online plaatste. Foto AFP

Militanten van Islamitische Staat (IS) hebben begin maart de overblijfselen van de Assyrische stad Nimrud met zwaar materieel verwoest. Destijds luidde het Iraakse ministerie van Toerisme en Oudheden al de noodklok en meldde het de vernielingen, maar tot nu toe waren er geen beelden van. Dit weekend zette IS een video op de jihadistische website Weleyat Nineveh, waarop te zien is dat de overblijfselen van tempels, paleizen en monumentaal beeldhouwwerk in Nimrud systematisch worden vernietigd met bulldozers, sloophamers en explosieven.

Nimrud, gesticht in de dertiende eeuw voor Christus, gold tot voor kort als het best bewaarde monument van de Assyrische cultuur in Irak. Nimrud is de (latere) Arabische naam voor de Assyrische stad Kalhu, die in het Oude Testament Calah of Kalakh heet.

De ruïnes van Kalhu/Nimrud liggen aan de Tigris, 30 kilometer ten zuidoosten van Mosul. Een deel van wat archeologen hier afgelopen anderhalve eeuw aantroffen is overgebracht naar Bagdad en naar musea in Europa en de VS, maar veel monumentale bouwen beeldhouwwerken bleven staan. Zo stonden delen van Ashurnasipals paleis nog overeind, de poorten bewaakt door paren lamassu – kolossale, uit steen gehouwen gevleugelde stieren en leeuwen met een mannenkop.

Met de grond gelijkgemaakt

De zeven minuten durende video die IS zaterdagavond op de site zette, laat bebaarde militanten zien die met sloophamers, drilboren en zagen reliëfs met afbeeldingen van Assyrische koningen en godheden naar beneden halen en tot gruis verwerken. Een bulldozer haalt paleis- en tempelmuren neer. We zien militanten tussen de resten bomvaten aanbrengen en op drie plaatsen tot ontploffing brengen. Daarna stijgen zware rookwolken op boven de ruïnestad. De kijker moet wel concluderen dat Nimrud door deze explosies met de grond gelijk is gemaakt.

Een van de militanten zegt op camera: „God heeft ons in de Islamitische Staat vereerd met de opdracht om al deze afgodsbeelden, die in het verleden werden vereerd in plaats van Allah, te verwijderen.” Een andere militant bezweert dat „wij overal waar wij een stuk land zullen veroveren, tekenen van afgoderij zullen weghalen en het geloof in de ene God zullen verbreiden”.

Sinds juni 2014 heeft IS het grootste deel van de Iraakse provincie Nineveh bezet, waaronder de provinciehoofdstad Mosul. In die stad liggen de ruïnes van de oude Assyrische hoofdstad Nineveh. Een eerdere video, vrijgegeven in februari, laat IS-militanten zien die in Mosul huishouden in het Nineveh Museum van Oudheden en in de ruïnes van het oude Nineveh. Een lamassu die de wacht houdt bij een stadspoort, de best bewaarde ter plaatse, wordt met een drilboor verwoest.

De sloop van Nimrud past in de selectieve beeldenstorm van IS. Kleinere kunstschatten uit pre-islamitische ruïnesteden, andere archeologische vindplaatsen en christelijke kerken worden verhandeld op de zwarte markt. Maar onroerend goed, zoals pre-islamitische paleis- en tempelruïnes en grote ‘afgodsbeelden’, wordt verwoest.