Het land is wakker, maar hoe gaat het nu verder?

Hoe nu verder met het ‘rendementsdenken’?

De deur van het Maagdenhuis is op slot. Het pand wacht op reparatie en schoonmaak, de bezetters van De Nieuwe Universiteit slapen weer thuis. Zij waren de gezichten van twee maanden studentenprotest. Wie houdt nu de discussie over het hoger onderwijs in leven?

De bezetting heeft zeker voor blijvende veranderingen gezorgd aan de Universiteit van Amsterdam. Protestgroepen van studenten en docenten en medezeggenschapsorganen mogen twee commissies samenstellen voor onderzoek naar de bestuursstructuur en de financiële situatie. Daarover hebben ze woensdag hun tweede bijeenkomst.

Iedereen mag meedenken, zegt Noeri van den Berg, voorzitter van de Amsterdamse studentenunie ASVA. „Het moet geen gesloten verhaal zijn.” De commissies krijgen twee kamers in het Maagdenhuis en zullen hun adviezen voorleggen aan de academische gemeenschap. Hoe dat gebeurt, is nog niet bekend. Van den Berg: „Dat kan via een stemming, een referendum of een peiling. Als we maar democratisch tot een besluit komen.”

Het zal moeilijker zijn bestuurscultuur, inspraak en rendementsdenken landelijk in de aandacht te houden. Van den Berg zette de thema’s op de agenda bij de studentenbonden LSVb en ISO. „Bedoeling is dat iedereen lokaal kijkt naar mogelijke misstanden, en eens te inventariseren wat je rechten zijn, en of je dat genoeg vindt.”

Het is belangrijk dat studenten en docenten zich bewust zijn van wat ze kunnen betekenen, beseft Van den Berg. Nu hebben de meeste universiteiten moeite hun medezeggenschapsorgaan te vullen. Hij hoopt dat het Maagdenhuis dat heeft veranderd voor de volgende verkiezingen.

Ook de Tweede Kamer buigt zich in een debat over de thema’s van De Nieuwe Universiteit, vermoedelijk in mei. Minister Jet Bussemaker (Onderwijs, PvdA) vindt de studenten „terecht kritisch” over rendementsdenken, maar is tegen gekozen bestuur. Een wetsvoorstel over versterking van medezeggenschap is in de maak, maar Bussemaker vindt inspraak ook de taak van universiteiten. „Wat in de wet minimumeisen zijn, wordt bij universiteiten als maximum geïnterpreteerd”, zei ze in deze krant.

De bestuurders van universiteiten vinden juist dat ze in een keurslijf zitten van steeds meer regels en micromanagement. Dat zou de overheid moeten veranderen, vinden ze. Ook zeiden enkele bestuurders vorige maand dat het protest vooral een Amsterdamse aangelegenheid was. „Voor inspraak hebben we De Nieuwe Universiteit hier niet nodig”, zei Gerard Meijer, bestuursvoorzitter van de Radboud Universiteit in Nijmegen.

„De UvA heeft het bont gemaakt, maar is zeker niet de enige”, zegt Tweede Kamerlid Jasper van Dijk (SP). Hij wijst op het recente besluit van de Rijksuniversiteit Groningen een campus te openen in het Chinese Yantai. Van Dijk: „Zulke avonturen zijn wat mij betreft buiten het boekje van de bestuursvoorzitter van een universiteit. Dan krijg je wat in Amsterdam het plan is: hoge huisvestingslasten willen oplossen met het schrappen van kleine talenstudies.”

Van Dijk is een van de politici die de bezetters van het Maagdenhuis steunden. Hij is bezig met een wetsvoorstel voor meer inspraak en voorstellen tegen rendementsdenken. „De Nieuwe Universiteit heeft het land wakker geschud. Ik mag aannemen dat de politiek dat heeft gehoord. Maar ik vrees het oude denken van deze minister. Als blijkt dat de roep van de studenten niet is gehoord, zou het goed zijn dat ze op een zeker moment teruggaan naar het Maagdenhuis.”