‘Geen versoepeling van Europese normen door handelsverdrag’

Dat zei Europarlementariër Cora van Nieuwenhuizen in Buitenhof

De aanleiding

De discussie over TTIP – het handelsverdrag tussen de EU en de VS – is een voorbeeld van hoe frustrerend een publiek debat kan zijn. Voor- en tegenstanders spreken elkaar tegen, en als leek weet je niet wie de waarheid spreekt. Zo’n gesprek vond plaats bij Buitenhof op 29 maart. De Europarlementariërs Cora van Nieuwenhuizen (VVD) en Anne-Marie Mineur (SP) raakten daar verwikkeld in een welles-nietes-discussie over TTIP. Volgens Mineur is het verdrag schadelijk omdat het leidt tot versoepeling van de Europese normen voor bijvoorbeeld gezondheid, milieu en veiligheid. De VS hebben op sommige punten minder strenge eisen; Mineur vreesde dat het gelijkschakelen van Amerikaanse en Europese productnormen in de praktijk zal betekenen dat de EU haar standaarden moet verlagen. Maar dit was allemaal paniekzaaierij, vond Van Nieuwenhuizen. „Er wordt niet getornd aan die normen”, zei ze herhaaldelijk. Heeft zij gelijk?

Waar is het op gebaseerd?

Ter ondersteuning van haar uitspraak verwees Van Nieuwenhuizen naar Cecilia Malmström, de Eurocommissaris voor Handel , die heeft beloofd dat de Europese normen niet worden afgezwakt.

En, klopt het?

Inderdaad heeft Malmström verschillende keren gezegd dat de normen niet verlaagd worden, net als haar voorganger Karel De Gucht. Maar deze uitspraken lijken voorbarig: de onderhandelingen over TTIP zijn immers nog gaande.

Dat over het verlagen van de normen nog geen duidelijkheid is, blijkt bijvoorbeeld uit het Kamerdebat over de Europese Unie dat begin deze maand werd gevoerd. De Tweede Kamer ging in discussie met minister van Buitenlandse Zaken Bert Koenders en enkele Europarlementariërs die speciaal voor dit debat naar Den Haag waren afgereisd. Het gesprek ging voor een groot deel over TTIP, onder andere omdat de PvdA die dag had aangekondigd het verdrag niet te willen steunen als er geen betere garanties komen voor het handhaven van de Europese normen.

VVD en D66 zeiden haast te willen maken met het verdrag, omdat ze vrezen dat de VS anders een verdrag sluiten met China. Europarlementariër Hans van Baalen (VVD) wilde om deze reden geen ‘ononderhandelbare voorwaarden’ stellen, zoals de PvdA nu wel wil. „Je spreekt af: we willen die interne markt, van Hawaï tot Helsinki, en dat laten we niet versjteren, om het zo te zeggen, door een chloorkip. Voor ons is dat ondergeschikt.” Van Baalen suggereerde hiermee dat een verlaging van de normen niet uitgesloten is.

Minister Koenders reageerde op bezorgde vragen van onder andere GroenLinks en Partij voor de Dieren door te zeggen dat het kabinet streeft naar handhaving van de bestaande normen. Maar hij kon geen beloftes doen, zei hij: „Wij zitten midden in de onderhandelingen en tijdens onderhandelingen kun je geen garanties geven.”

Daar komt nog bij dat de normen ook buiten het politieke proces aangepast kunnen worden. GroenLinks-Europarlementariër Bas Eickhout waarschuwde er onlangs voor dat details van het verdrag straks kunnen worden uitgewerkt in werkgroepen met ambtenaren en afgezanten van het bedrijfsleven. Over de uitkomst hiervan kunnen politici nu al helemaal niets zeggen.

Conclusie

Volgens VVD-Europarlementariër Cora van Nieuwenhuizen worden de Europese normen op het gebied van gezondheid, milieu en veiligheid niet verlaagd met TTIP. Maar op dit moment is het onmogelijk om zulke garanties te geven, zei minister Koenders begin deze maand tijdens een Kamerdebat.

De onderhandelingen over TTIP zijn nog gaande, en de uitkomst is nog onduidelijk. Daarnaast kunnen de normen ook buiten het politieke proces om versoepeld worden. We beoordelen de uitspraak (op dit moment) als niet te checken.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nextcheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nextcheckt