Flinke daling studenten die maximaal lenen

Minister Jet Bussemaker van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap geeft in Almere een toelichting op de gevolgen van het nieuwe leenstelsel. Foto ANP / Bart Maat

De overheid heeft het leengedrag van studenten de afgelopen jaren beïnvloed met nudging. Uit onderzoek blijkt dat het duwtje in de goede richting werkt; studenten lenen aanzienlijk minder.

Zo is het aandeel van studenten dat na de prestatiebeurs van vier jaar maximaal leende, gedaald van 68 naar 11 procent. Het aantal studenten dat bij aanvang of tijdens een studie voor een maximale lening koos, is gehalveerd van 69 naar 34 procent, zo blijkt uit het vakblad Economisch Statistische Berichten.

Veranderingen van de overheid

De dalingen hebben alles te maken met de standaardopties die de overheid heeft veranderd. Voor 2009 kregen studenten die besloten na vier jaar door te studeren automatisch het maximale maandelijkse leenbedrag uitbetaald (destijds 832 euro). Ook als ze daar niet om hadden gevraagd.

Als de jongeren een ander bedrag wilden lenen (of helemaal niets), moesten ze dit zelf aangeven door naar de website van DUO te gaan om het bedrag te veranderen.

Flinke daling

Toen in 2009 de studenten niet meer standaard het maximale maandbedrag kregen maar het bedrag dat ze in de laatste maand van hun prestatiebeurs ontvingen (dat vaak veel lager was - driekwart van de studenten in de prestatiebeurs leent niet), veranderde het leengedrag. Het percentage leners dat maximaal leende daalde van 68 procent (2009) naar 53 procent (2010). Om een jaar later nog veel verder te dalen: naar 11 procent.

Bovendien nam het maandelijkse bedrag van de lenende studenten af met bijna twintig procent, dat is 130 euro per maand.

Weer een wijziging

Vorig jaar voerde de overheid opnieuw een wijziging door, ditmaal voor alle lenende studenten. De aanvink-optie ‘maximaal’ voor aanvragers van een studielening stond niet meer in het online aanvraagscherm. Studenten hadden nu alleen nog de mogelijkheid om zelf een bedrag in te voeren – om zo de student bewuster te laten nadenken over het bedrag dat hij of zij écht nodig acht.

De gevolgen waren fors: van de 69 procent maximale leners in 2013, bleef nog maar de helft over (34 procent in 2014). En het gemiddelde leenbedrag daalde met acht procent.

Effecten van nudging

Uit algemeen onderzoek naar de effecten van nudging blijkt dat mensen bij het maken van beslissingen vaak niet rationeel denken. En dat ze eerder denken aan de huidige situatie dan aan de toekomst. Met nudging probeert (in dit geval) de overheid de studenten verstandige keuzes te laten maken voor de langere termijn.