En nu moet er personeel uit

De malaise bij de Universiteit van Amsterdam is niet zomaar voorbij. Zeven structurele problemen zijn nog lang niet opgelost. De vrees is dat er fors bezuinigd moet worden op personeel.

Foto Maurice Boyer

1. Grote verliezen

De Universiteit van Amsterdam verwacht dit jaar bijna 28 miljoen euro verlies op een omzet van rond de 584 miljoen euro. Als het roer niet omgaat, bouwen zich de komende jaren in totaal verliezen op van 83,3 miljoen euro. „Dit noopt tot actie”, aldus de laatste financiële doorrekening. De UvA moet wel. Zo ziet de onderwijsinspectie strenger toe op tekorten bij onderwijsinstellingen, om drama’s als het faillissement van scholenkoepel Amarantis en de ineenstorting van het ROC Leiden te voorkomen.

De schoen wringt vooral bij de faculteiten Geesteswetenschappen en Rechtsgeleerdheid, zegt Hans Amman, vicevoorzitter van het college van bestuur en verantwoordelijk voor financiën en huisvesting. „Daar zijn de tekorten het directe gevolg van minder studenten en minder inkomsten uit onderzoeksprojecten.”

2. Alles ligt vast

De begroting van de UvA voor huisvesting lijkt de komende jaren in beton gegoten. Ze heeft tientallen miljoenen geleend voor een ambitieus huisvestingsplan waarover met bouwers en de gemeente vergaande afspraken zijn gemaakt. Daardoor kan de universiteit op korte termijn alleen wijzigingen doorvoeren in de manier waarop geld verdeeld wordt over de faculteiten.

3. Hogere huur

Critici storen zich aan het voornemen om de faculteiten vanaf volgend jaar 16,5 miljoen euro extra huur te laten betalen. „Het komt neer op een lastenverzwaring voor de faculteiten van gemiddeld 3 procent.” Amman wil de huurkosten naar rato omslaan naar de faculteiten.

4. Ontslagen

Dat Amman al volgend jaar die 16,5 miljoen euro wil hebben, illustreert de financiële nood. Grote bezuinigingen raken al snel het personeel. „16,5 miljoen euro correspondeert met structureel ongeveer 200 voltijdkrachten”, zegt hij. Maar zo moet je niet kijken, aldus de bestuurder. „De huurverhoging zou tussen 2016 en 2022 sowieso plaatsvinden.”

Amman benadrukt dat er ook andere maatregelen zijn dan bezuinigen op personeel, zoals „extra inkomsten genereren of besparen op inkoopkosten”. Overigens komt 200 fte’s neer op beduidend meer dan 200 docenten en ondersteunende medewerkers. Er wordt veel parttime gewerkt op de universiteit en afvloeiingsregelingen zijn kostbaar.

5. De rechtenfaculteit

De grote onrust onder studenten en medewerkers over de koers van de UvA dateert van november vorig jaar, toen een bezuiniging van 4 miljoen euro en een rigoureuze koerswijziging bij Geesteswetenschappen werden gepresenteerd. De faculteit stelde voor de besparing te realiseren door kleine studies te schrappen of samen te voegen.

De rechtenfaculteit is de volgende in het rijtje. De komende maanden moet duidelijk worden hoe die faculteit gaat inkrimpen, zegt Amman. „Het gaat om een ombuiging van ongeveer 5 miljoen euro, ruim 10 procent van de begroting. De reorganisatie moet uiterlijk in 2017 zijn afgerond.” Dit kan niet anders dan gevolgen hebben voor het personeel.

6. Binnengasthuisterrein

De UvA probeert al 40 jaar grootschalige nieuwbouw te plegen op het Binnengasthuisterrein in het centrum van Amsterdam, rondom een nieuw te bouwen universiteitsbibliotheek. Dat is tot nu toe niet gelukt, mede door verzet van omwonenden. Maar inspraak of niet, voor de financiën van de UvA is de impact beperkt. „Indien afgezien wordt van een nieuwe Universiteitsbibliotheek, is op afzienbare termijn een forse investering in de huidige bibliotheek noodzakelijk en moet elders in de stad gerenoveerd worden.”

7. Derivaten

Via renteswaps (derivatencontracten) heeft de UvA haar financiële planning voor de komende decennia dichtgespijkerd. Bij het sluiten van de contracten in 2008 heeft de universiteit een renteniveau van circa 4,5 procent afgesproken, fors hoger dan de huidige rentestand. Als de UvA van deze contracten – bij Deutsche Bank en de Bank Nederlandse Gemeenten – af zou willen, kost dat een fortuin. Amman wil niet zeggen hoeveel precies; dat gebeurt in het nieuwe jaarverslag.

Eind 2013 bedroeg de marktwaarde van de swaps ruim 46 miljoen euro negatief. Daar is in de begroting al rekening mee gehouden, zegt Amman. Pas als de bank een swap zou opzeggen, zou het de universiteit geld gaan kosten. Er is maar één contract dat door de bank opzegbaar is, per eind 2018. Dat contract stond eind 2013 ruim 1 miljoen euro onder water.