Wat moet ik met die studieschuld?

De rente op studieschuld is enorm laag. Aflossen lijkt dus niet nodig. Tenzij je binnen een paar jaar een huis wilt kopen – of kun je ook dan beter je geld oppotten?

Tweederde van de studenten eindigt z’n studie met een flinke schuld bij de overheid. Die bedraagt gemiddeld 15.000 euro – bijna twee keer zoveel als tien jaar geleden.

Eén op de zeven studenten die afgelopen jaar met afbetalen begonnen, heeft een studieschuld van 40.000 euro of meer. Het kabinet verwacht dat door het verdwijnen van de basisbeurs (nu 103 euro per maand voor thuiswonenden, 286 euro voor uitwonenden) de gemiddelde schuld de komende jaren zal oplopen tot 21.000 euro.

Wie al is afgestudeerd, krijgt van de staat vijftien jaar om zijn schuld af te lossen. Maar is het verstandig om die volle periode te gebruiken?

Stel eerst vast hoeveel de rente is

Om te bepalen wat de beste oplossing is, moet je eerst kijken hoeveel rente je over je lening betaalt. De overheid stelt die steeds voor vijf jaar vast. Waarschijnlijk is dit het goedkoopste krediet dat je ooit krijgt: wie in 2014 of 2009 is afgestudeerd, betaalt de komende vijf jaar bijvoorbeeld maar 0,12 procent rente.

Zolang spaargeld meer rente oplevert dan een lening van hetzelfde bedrag kost aan rente, is er veel voor te zeggen om niet, of weinig af te lossen. Betaal gewoon elke maand het minimale aflossingsbedrag dat de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) vaststelt, en laat het daarbij. Een ander argument om afbetalen uit te stellen: mocht de inflatie hoger uitpakken dan de rente, dan wordt je schuld goedkoper.

De spaarrente op de eenvoudigste spaarrekeningen van ING en ABN Amro (1 procent) en Rabobank (0,9 procent) is net hoger dan de rente van DUO. Althans, voor degenen die vanaf 2007 afgestudeerd zijn – afgezien van de jaren 2010 en 2011 (rentetarief: 1,5 en 1,39 procent).

Wie goed zoekt, kan spaarrekeningen vinden die 1,4 à 1,5 procent rente geven. Maar overdrijf het sparen niet: bij een vermogen boven de 21.300 euro per persoon betaal je 1,2 procent belasting. Daar gaat je winst.

Bereken welke buffer je nodig hebt

Een studieschuld is veel goedkoper dan bijvoorbeeld een consumptief krediet. Daarvoor betaal je bij de drie grote banken 7 à 14 procent rente.

„Je wil flexibel kunnen zijn op de momenten dat dat nodig is”, vindt Hendrik Schakel van financieel adviesbureau Viisi. Daar is een buffer voor nodig, en die heb je niet als je zo fanatiek aflost dat je aan sparen niet meer toekomt.

Dan heb je een probleem als je inkomen plots daalt, je auto versleten blijkt of onverwacht een dure bruiloft aan zee wil vieren (verliefde mensen hebben wel gekkere dingen gedaan). Zet daarom een basisbedrag op een spaarrekening – voor het geval dat.

Wat is een verstandige buffer? Hendrik Schakel gaat uit van drie keer het nettomaandloon bij mensen zonder kinderen en een huurhuis. Voor stellen met kind en koophuis is zijn vuistregel vijf keer het maandsalaris. Nibud komt op vergelijkbare bedragen uit.

Zzp’ers moeten bedenken hoeveel maanden zij willen kunnen overbruggen voor het geval dat ze ziek worden.

Wat je naast dat bedrag kunt of wil missen, kun je overmaken naar DUO. Maar doe dat niet meteen: denk goed na. Of je dat geld inderdaad kan en wil missen, zal afhangen van inkomen en uitgavenpatroon. Voor wie na 2009 begon met studeren geldt dat het maandelijkse aflossingsbedrag afhangt van draagkracht. Oftewel: van de hoogte van de schuld en het inkomen twee jaar geleden.

Als je inkomen sterk is gedaald, bijvoorbeeld doordat je je baan bent kwijtgeraakt, kan je DUO vragen om een later jaar te gebruiken om je draagkracht te berekenen.

Kijk of je een huis kan kopen

Volgende belangrijke vraag: wil je de komende jaren een hypotheek aanvragen? Dat kan reden zijn om je studieschuld af te te lossen. Want met een studieschuld krijg je vaak een minder hoge hypotheek. „Dat lijkt oneerlijk, maar je kunt het ook positief bekijken”, zegt zelfstandig financieel planner Tim van Dasselaar. Je studieschuld heb je te danken aan je studie. Zonder die studie had je waarschijnlijk minder verdiend en nog minder hypotheek gekregen. „Dan had je het huis dat je wil waarschijnlijk sowieso niet kunnen kopen.”

Toch is dit raar: banken kijken naar de totale schuld die je had toen je begon met aflossen, en niet naar je huidige schuld. Is er geen manier om dit te omzeilen, voor wie niet beschuldigd wil worden van hypotheekfraude?

Ja, zegt Harrie-Jan van Nunen van De Financiële Makelaar: „Los eenmalig extra af en laat je schuld herrekenen door DUO. Dan kan de bank je nieuwe, lagere studieschuld als uitgangspunt nemen.”

Soms is er nog een optie: ouders kunnen hun kinderen van jonger van veertig jaar eenmalig 25.322 euro schenken zonder daarover schenkbelasting te hoeven betalen. Voordeel: hun kinderen hoeven – doordat zij in één keer de studieschuld aflossen – minder rente te betalen.

Al betaal je bij een renteniveau van 0,12 procent sowieso weinig. Ouders kunnen hun kind ook steunen bij de koop van een huis: in totaal mogen ze dan voor 52.752 euro belastingvrij schenken.