Hoe HBO steeds weer geniale series weet te maken

Morgen begint het vijfde seizoen van Game of Thrones. Met deze en andere kwaliteitsseries heeft HBO het tv-landschap veranderd.

Game of Thrones versloeg vorig seizoen The Sopranos als best bekeken HBO-serie ooit, maar is zeker niet de eerste hitserie van de Amerikaanse betaalzender. De zender stond begin jaren negentig met series als The Wire en The Sopranos aan de wieg van wat de Golden Age of Television wordt genoemd, een tijdperk waarin tv-series als kunstvorm even serieus worden genomen als films. En nog steeds sleept HBO (138 miljoen abonnees wereldwijd, omzet in 2014: 5,4 miljard dollar) elk jaar meer Emmynominaties binnen dan alle andere zenders. Wat is het HBO-recept voor succes?

„It’s not tv – it’s HBO.” Volgens filmwetenschapper Dan Hassler-Forest valt HBO’s bedrijfsstrategie voor een groot deel terug te voeren op die bekende slogan. „HBO wil méér zijn dan tv. En met tv bedoelt het dan: laagdrempelig vermaak. Als tegenhanger presenteert het de kwaliteitsserie die met complexe verhaallijnen en gelaagde personages in de smaak valt bij een hoogopgeleid publiek. Het is tv voor mensen die niet graag tv kijken.”

Vandaar dat HBO-series er visueel vaak net zo goed uit zien als films. En vandaar ook dat elke HBO-serie wel een paar tv-wetten overtreedt: je maakt geen politieserie zonder actiescènes (The Wire); het gaat in meisjesseries om het vinden van de ware, niet om het verheerlijken van seks (Sex and the City).

Bovendien overstijgt bijna elke HBO-serie de grenzen van het eigen genre. Game of Thrones is niet zomaar een fantasyserie, maar ook een nihilistisch statement over politiek en machtsmisbruik; True Detective een detective over geloof en de zin van het leven. „Zo probeert HBO te voldoen aan het romantische ideaal van innovatieve kunst”, zegt Hassler-Forest. „HBO voegt iets extra’s toe aan televisie, een literaire vertelstijl, de visuele stijl van film, en boort zo een publiek aan dat eerst zijn neus optrok voor het medium. Een publiek dat ook nog eens bereid is meer te betalen.”

Met die aanpak heeft HBO het tv-landschap veranderd. In navolging van HBO is elke zender zijn eigen prestigeserie gaan maken. Zo heeft AMC Mad Men en Breaking Bad, Showtime Homeland en Dexter, Netflix ontwikkelde House of Cards en Amazon Transparent.

Wat ook helpt: HBO is een betaalzender. Dat betekent dat het televisie kan maken voor een select, rijk publiek, dat wil betalen voor extra kwaliteit. Door de abonnee-inkomsten is het bovendien niet afhankelijk van adverteerders, die bereik vaak belangrijker vinden dan kwaliteit. Zo is de hele bedrijfsstrategie maar op één ding gericht: de beste televisie te maken voor wie het zich kan permitteren.