Eindelijk ligt de weg naar het Witte Huis voor Clinton open

Na haar nederlaag tegen Obama in 2008,heeft Hillary Clinton nu een indrukwekkend team dat haar de Democratische nominatie en het presidentschap moet bezorgen.

Stap voor stap heeft het team van Clinton gewerkt aan haar imago, haar boodschap en haar campagneplan. Over alles is nagedacht. foto Ruth Fremson/Hollandse Hoogte

Als Hillary Clinton zondag om zes uur ’s avonds (Nederlandse tijd) met een tweet en een filmpje haar presidentskandidatuur bekendmaakt, is de eerste fase van project-Hillary afgerond. Die fase begon in januari 2013, toen ze aftrad als minister van Buitenlandse Zaken, en ze zich op 2016 kon richten. Hillary moest: a) populair blijven, b) tegenstanders in de Democratische partij zo intimideren dat niemand het in het hoofd haalt haar uit te dagen, c) schandaalvrij blijven. Op het laatste punt na – de e-mailaffaire was een lelijke misser – kan Clintons team tevreden zijn.

De weg naar het presidentschap ligt, anderhalf jaar voor de verkiezingen, eindelijk open voor Hillary Rodham Clinton (67). Tegenstand in de eigen partij, als die al komt, lijkt minimaal. Ze is nog altijd geliefd. Wie van de circa twintig kanshebbers volgend jaar ook de Republikeinse nominatie wint, iedereen ligt in iedere peiling ver achter: 3 tot 9 procentpunt. Clinton heeft geld. Ze kan volgens interne schattingen een tot twee miljard dollar aan donaties ophalen.

Maar ze heeft vooral een formidabele machine. Stap voor stap heeft haar team gewerkt aan haar imago, haar boodschap en haar campagneplan. Over alles is nagedacht. De inhoud van haar boek Hard Choices van vorig jaar, dat spraakmakend moest zijn zonder een relletje te veroorzaken. Haar lezingen over vrouwenrechten. En haar menselijke kant, die beter gepresenteerd moet worden dan in 2008, toen ze na een chaotische campagne de nominatie verloor van Barack Obama.

De bekende Hillary-valkuilen moeten deze keer worden vermeden. Het moet minder lijken dat ze recht heeft op het presidentschap, zoals zes jaar geleden. Dat staat arrogant.

Hillaryland

Spreek je mensen die Clinton kennen, dan hoor je woorden als ‘menselijk’, ‘nederig’ en ‘bescheiden’. Maar haar entourage is alles behalve kleinschalig. Ze heeft een indrukwekkend apparaat opgebouwd dat bestaat uit oude getrouwen (bijgenaamd ‘Hillaryland’), ex-adviseurs uit de kring van president Obama, en wat jonge honden.

Van deze groepen voert de oude garde de boventoon. Loyaliteit is een groot goed bij Hillary, juist omdat de Clintons door decennia van schandalen en problemen kwetsbaar zijn. Ze vaart blind op haar oude vrienden. Zie Hard Choices, waarin ze vrienden nooit introduceert zonder te noemen hoe lang ze elkaar al kennen. Clintons wereld is een spiegel van haar eigen karakter: risicomijdend, ambitieus en een tikje wantrouwig. Hillaryland, zei politiek strateeg en Clintons vriend James Carville eens, is als een ui. Je wil niet in de buitenste laag zitten, die rot het eerst.

De kern van Hillaryland bestaat uit vrouwen. Sommigen werken alleen als adviseur, zoals voorvechter voor vrouwenrechten Melanne Verveer. Haar naaste medewerker en adviseur Huma Abedin, die ooit stage liep in het Witte Huis. Tijdens de smerige campagne van 2008 was zij de liaison met het kamp-Obama. Die contacten zorgden ervoor dat de relatie tussen Clinton en Obama niet helemaal verstoord raakte. Dat leverde Clinton uiteindelijk het ministerschap van Buitenlandse Zaken op. Abedin nam ze mee naar het ministerie, en nog altijd vergezelt ze Clinton altijd. Loyaliteit werkt altijd twee kanten op bij Clinton: ze beschermde Abedin toen die in een seksschandaal werd betrokken doordat haar man, toenmalig Congreslid Anthony Weiner, op Twitter seksueel getinte boodschappen naar jonge vrouwen stuurde.

Aan Clinton gelieerde organisaties zijn de geldmachines van haar campagne. Zo is er Ready for Hillary, een zogeheten Super PAC, een organisatie die formeel niets met een kandidaat te maken mag hebben, maar er wel campagne voor mag voeren. Ready for Hillary wordt geleid door Adam Parkhomenko, een goede vriend die al ruim tien jaar campagne voor haar voert. Hij maakt geen tv-spotjes, maar rijdt met een bus door het land. Met kleinschalige acties heeft hij al vijftien miljoen dollar aan donaties binnengehaald. Belangrijker: hij verzamelt in iedere belangrijke staat namen en telefoonnummers, zodat er een legertje aan vrijwilligers klaarstaat.

Hillary Clinton versterkt haar team, misschien met enige tegenzin, met medewerkers van Obama. Voorzitter van het campagneteam wordt John Podesta, oud-adviseur van Obama (en oud-stafchef van Bill Clinton). Ze heeft Kristina Schake aangetrokken, de vrouw die het imago van First Lady Michelle Obama boetseerde. Michelle Obama promoot dankzij de adviezen van Schake gezond leven, en werkt aan een imago van een gewone moeder.

Al in 2014 kreeg Clinton de steun van Priorities USA Action, de grootste politieke organisatie aan Democratische zijde. Hiermee erfde Clinton de aanvalsmachine van Obama. Priorities besteedde in 2012 65 miljoen dollar aan negatieve spotjes over de Republikeinse kandidaat Mitt Romney. Obama’s campagneleider uit 2012, Jim Messina, is nu het hoofd van Priorities. In februari bleek wel dat de vermenging van Obama’s en Clintons werelden niet helemaal pijnloos gaat. David Brock, een echte Clinton-getrouwe en het toenmalig hoofd van pro-Clinton-organisatie American Bridge, nam ontslag toen verhalen over financieel wanbeleid in de pers kwamen. Brock beschuldigde de Obama-groep bij Priorities ervan dit gelekt te hebben.

Wie voor Hillary Clinton werkt, weet dat loyaliteit bij Clinton niet onvoorwaardelijk is. Soms valt iemand uit de gratie. Het overkwam toenmalig campagnemanager Patti Solis Doyle, die Clinton al jaren door talloze crises had geleid. In februari 2008, toen de voorverkiezingen niet volgens plan verliepen, ontsloeg ze Doyle per e-mail. Hetzelfde gebeurde met Steve Ricchetti, een adviseur die al jaren voor de Clintons werkte. Richhetti was bezorgd omdat er roddels over het seksleven van Bill Clinton bleven opduiken. Hij organiseerde hier, zonder Hillarys medeweten, interne telefonische vergaderingen over. Toen ze ervan hoorde, werd Ricchetti meteen ontslagen. „Hij is nu dood voor ons”, zei een getrouwe in het boek Game Change van Mark Halperin en John Heilemann.

Discipline

De les van 2008 is voor Hillary Clinton dat er meer discipline moet zijn. Ze is ervan overtuigd dat ze had kunnen winnen, als haar organisatie niet onder de druk bezweken was. Clinton heeft Robby Mook aangetrokken als campagnemanager. Hij leidde Clintons vriend Terry McAuliffe naar het gouverneurschap van Virginia. Het was een campagne zonder incident, lek of groots moment – precies zoals Hillary Clinton het nu wil aanpakken.

Clintons belangrijkste troef is ook haar grootste risico: echtgenoot Bill. Hij is formidabel als hij campagne voert, maar luistert naar niemand. In 2008 had ze vooral last van hem, maar Obama heeft vier jaar later veel aan hem gehad. Bill Clinton beloofde deze week dat hij vooral „als adviseur op de achtergrond” zal werken. Niemand gelooft dat hij zich daaraan zal houden.