Ed aus Holland

Maandagavond spreekt Geert Wilders tijdens een mars van Pegida, de Duitse protestbeweging tegen ‘islamisering’ van Europa. De Nederlandse Ed is een belangrijk gezicht van de beweging geworden.

‘Je herkent Pegida-mensen aan hun blik. Stoer. Hun gezichten zeggen: ik ben het volk. Ik ben niet beter dan de rest.” We zitten in de taxi en zijn onderweg naar het begin van een Pegida-optocht in Leipzig. Op de stoep naast ons lopen de mensen over wie Ed het heeft. Vooral mannen, ze dragen donkere kleren, ze hebben haast. Wij hebben ook haast, over tien minuten begint het, maar het verkeer staat vast.

Pegida is een protestbeweging; de naam staat voor Patriottische Europeanen tegen de islamisering van het Avondland. Sinds oktober gaan in heel Duitsland wekelijks mensen de straat op om te demonstreren tegen de islamisering van Duitsland en Europa. Vooral in het Oost-Duitse Dresden is de beweging populair: de drukste optochten werden daar al door tienduizenden demonstranten bijgewoond.

Wie zijn de mensen die op maandagavonden de straat op gaan? Zijn het gevaarlijke rechts-extremisten, neonazi’s zelfs, die gedreven worden door haat? Of zijn het doorsnee-Duitsers die hun onvrede willen laten merken? Het zijn vragen die veel Duitsers bezighouden, maar een eenduidig antwoord is er niet. Er is wel onderzoek naar deelnemers gedaan waaruit blijkt dat de gemiddelde ‘Pegidler’ een man van 48 is met een redelijke opleiding en een baan.

De Nederlandse Ed is Pegida-ervaringsdeskundige. Sinds begin november, toen de beweging net was ontstaan, loopt hij wekelijks met meerdere protestmarsen in Duitsland mee. Ed is een van de bekendste gezichten van de beweging geworden, een Pegida-beroemdheid. Hij kan goed praten. In januari gingen we met hem op pad in Leipzig, en sindsdien bellen we regelmatig. Voorafgaand aan veel optochten die hij bezoekt, spreekt hij de mensen toe vanaf een mobiel podium.

De beweging heeft stormachtige maanden achter de rug. Leider Lutz Bachmann trad af omdat er een oude foto van hem opdook waarop hij een Hitler-kapsel en -snorretje had. Er stapten andere bestuursleden op. Bachmann keerde weer terug. Er kwamen minder mensen naar Dresden en naar andere steden.

Nu lijkt de beweging een nieuwe richting in te slaan; een politiekere misschien. Een van de organisatoren, Tatjana Festerling, geeft zich op voor het burgemeesterschap van Dresden. Marine le Pen van het Franse Front National sprak de menigte in maart toe. Maar belangrijker: diezelfde maandagavond komt Geert Wilders op bezoek in Dresden – een heel bijzonder moment voor Pegida. De organisatie verwacht 30.000 mensen. „Hij durft zijn mond open te trekken”, zegt Ed. „Hier in Duitsland hebben we niemand.” In Duitsland wordt meestal voorzichtiger gesproken over mensen met een buitenlandse afkomst, politiek correcter, zegt Ed. „Hier in Duitsland zijn ze zijn ze nog net zo voorzichtig als Nederland vóór Pim Fortuyn.”

Op 25 januari las Ed aan ongeveer 20.000 mensen een tekst van Geert Wilders voor in Dresden. Een fragment:

Het is werkelijk fantastisch wat hier in Dresden gebeurt. Dresden laat zien hoe het moet. Heel Europa kijkt naar jullie. Jullie staan niet alleen. Jullie zijn deel van iets veel groters. In Duitsland, in Nederland, in heel Europa. Jullie zijn de hoop van velen. Jullie zijn de stem van het volk tegen de elite. Jullie zijn het volk. In Duitsland hebben de mensen er genoeg van. In Nederland hebben de mensen er genoeg van. In heel Europa hebben de mensen er genoeg van.

Duits met een Nederlands accent

„Ja, ik ben het: Ed aus Holland!” zegt Ed (46) soms uitgelaten als iemand hem aankijkt. „Ed aus Holland!” roepen sommige mensen op het plein als Ed het mobiele podium opklimt. Er zijn ongeveer drieduizend mensen naar de protestmars in Leipzig gekomen. Veel demonstranten herkennen Ed. Hij komt uit Nederland, maar emigreerde jaren geleden naar Duitsland. Als hij Duits praat, heeft hij een Nederlands accent. Ed is een goed geïntegreerde buitenlander, zo presenteerde hij zichzelf ook in een speech die hij afgelopen januari hield. Een fragment:

Ik ben er trots op dat ik als buitenlander in Duitsland mag leven. Ik houd van dit land, er zijn zoveel mogelijkheden. (…) Wij immigranten hebben de plicht om ons aan de Duitse cultuur aan te passen, en zij niet aan ons. Precies zoals de volken in andere landen van ons zouden verwachten als je daarheen immigreert. Als ik het gevoel wil hebben dat ik in Marrakech of Istanbul ben, stap ik op het vliegtuig en niet op mijn fiets naar de binnenstad.

Op 3 november 2014 deed Ed voor het eerst van zijn leven actief mee aan een demonstratie, zegt hij. Hij hoorde in de media over Pegida en wat die mensen vinden. Dat sloot precies aan bij hoe hij over de wereld denkt. Ed legt het zo uit: hij is geen racist of zo, maar hij is wel helemaal klaar met economische vluchtelingen die „banen van Duitsers afpakken”. Illegalen zijn illegaal, dus die moeten hier volgens Ed ook niet zijn.

Voorafgaand aan zijn allereerste demonstratie ging Ed samen met zijn vrouw winkelen en uit eten in Dresden. Daarna bleef zij in het hotel. Ze durfde niet. „Die dacht dat het allemaal nazi’s zouden zijn.” Ed had nooit eerder zo’n gevoel van saamhorigheid ervaren. „Ik voelde gewoon: hier gaat wat gebeuren. Dit kriebelt, dacht ik. Ik ben een gevoelsmens. Het groeide en groeide.”

Ik ben een 46-jarige vader van drie kinderen en sta hier niet omdat ik niet van moslims of buitenlanders hou, maar omdat ik bang ben voor radicale islamisten en het niet goed vind dat er op mijn kosten economische vluchtelingen een mooi leven hebben en ook nog zeuren over het suikergehalte in sinaasappelsap. Dat vind ik een schande en daarom sta ik hier!

Pegidlers voelen zich vaak onbegrepen. Vooral door de media en door de politiek. „Het wordt ons gewoon vaak moeilijk gemaakt’’, zegt Ed.

Wat er net gebeurde, toen we onderweg waren naar het beginpunt van de protestmars, is daar een goed voorbeeld van, vindt hij. „Het is goed dat de pers nu eens ziet hoe lastig het is.” We bleven met de taxi vaststaan in het verkeer en besloten verder te gaan lopen, maar raakten verdwaald. De straten die we dachten te moeten doorkruisen, werden geblokkeerd door ME-busjes. Ed liep met een grote Nederlandse vlag in zijn handen, dat doet hij altijd bij Pegida-optochten. We mochten er niet langs. Bij demonstaties in Duitsland sluit de ME vaak zijstraten af. Vooral als er zoals in Leipzig tegendemonstraties worden georganiseerd – de verschillende partijen worden zo uit elkaar gehouden.

Volgens de pers en volgens de politiek zijn jullie idioten (...) en zijn de meeste van jullie losers! Ik zeg: nee. Jullie zijn de moedige patriotten die eindelijk zeggen: tot hier en niet verder! En daar staan we niet alleen in. De meerderheid van de Duitsers is bang voor de islamisering. En dat is meer dan terecht, zoals we steeds weer kunnen zien.

Op het podium in Leipzig worden de demonstranten meermaals gewaarschuwd voor de pers – zoals dat bij veel van de Pegida-protesten wordt gedaan. „Als je met ze praat, weet je nooit wat ze opschrijven of uitzenden”, zegt een spreker.

Ed is een van de weinige Pegidlers die met de media praten, al wantrouwt hij ze wel. „De pers schrijft dan bijvoorbeeld over een demonstrant: ‘Een blonde vrouw’. Of ‘een grote man met een kale kop’. Dan weet je meteen hoe ze iemand willen neerzetten.” Als een soort Ariër, bedoelt hij. De link met neonazi’s is dan snel gemaakt. Ed is langer dan gemiddeld, slank, hij heeft grijs haar en enthousiaste blauwe ogen, draagt vaak een donkerblauwe jas.

Tijdens de toespraken klimmen er af en toe tegendemonstranten op het gebouw dat aan het plein grenst. Soms proberen ze iets naar de Pegidlers te gooien. Ze worden weggestuurd door de politie.

Die „linkse Antifa-mensen” herken je ook, vertelde Ed al in de taxi onderweg hierheen. In tegenstelling tot de mannen die hij aanwees als Pegida-aanhangers (met de stoere blik), „laten zij hun gezicht niet zien”. Dat bedoelt Ed dubbelzinnig. Ze dragen volgens Ed vaak sjaals en capuchons die hun gezicht afdekken, en ze worden ook gezien als de good guys, terwijl ze volgens Ed juist heel agressief kunnen zijn. Een voorbeeld. Laatst is Ed geduwd door iemand van de Antifa, daar is een filmpje van gemaakt dat ook op Youtube staat. Maar toen dat filmpje werd aangeboden aan mainstream media, hapten die eerst niet, zegt Ed. Omdat ze niet willen laten zien dat links ook slechte dingen doet, denkt hij. Het werd wel door het blog Politically Incorrect opgepikt (‘News gegen den Mainstream’ en ‘Gegen die Islamisierung Europas’).

De mainstream media leggen er dan wel weer de nadruk op als er door het Pegida-kamp opstootjes worden veroorzaakt. Zoals eind januari, ook in Leipzig, waar volgens Duitse media met stenen werd gegooid en waar – volgens diezelfde media – een extreemrechtse sfeer hing.

Zijn ware gezicht laten zien

Ed vindt het belangrijk dat mensen staan voor wat ze vinden, dat ze eerlijk zijn en de waarheid zeggen. Dat ze hun gezicht laten zien. Maar Ed geeft zichzelf niet helemaal bloot. Hij wil niet zeggen wanneer hij precies naar Duitsland is verhuisd, bijvoorbeeld. Niet wat zijn achtergrond is. Wat voor werk hij doet. Zelfs niet wat zijn achternaam is. „Dat weet niemand”, zegt hij in januari.

Net als veel Pegidlers is hij bang. Bang dat er een aanslag wordt gepleegd. Dat noemt hij ook als reden om zijn ware identiteit niet prijs te geven. Waarom hij dan wél voor deze krant op de foto gaat en op het podium staat? Dat is anders, vindt Ed. Want zijn gezicht is nu toch al overal bekend.

Dat is eigenlijk tegen wil en dank gebeurd, legt Ed uit. Toen hij bij een demonstratie was, vroeg een journalist of hij voor de camera wilde reageren. En in tegenstelling tot veel andere Pegidlers deed Ed dat wel. Het ging hem gemakkelijk af; dat viel op. Daarna ging hij ook spreken op de podia.

Een Duitse krant onthulde een paar maanden geleden toch Eds hele naam. Daar is hij boos om. Weer die pers. „Nu gaan we hem ook blootstellen.” Ed bedoelt een foto van de journalist online plaatsten, zijn naam bekendmaken. Zodat mensen ook weten wie hij is. Ed vindt dat de journalist hem in gevaar heeft gebracht. „Er was een week van te voren een terroristische dreiging bij de demonstratie in Dresden en een week later wordt mijn naam bekend. Dat vind ik heel erg.” Het is gevaarlijk, vindt Ed.

Op een aantal blogs zijn boze artikelen over Ed verschenen die hem in de rechtsextremistische hoek plaatsen. Hij zou bevriend zijn met bekende neonazi’s. Een blog analyseerde zijn Facebookprofiel en zag dat hij allerlei berichten van de nazistische NVU ‘leuk vindt’.

‘Hij brengt persoonlijk neonazi’s, Wilders en hooligans bij elkaar’, schrijft Antifascistische onderzoeksgroep Kafka in een blog.

Ed is gezien bij HoGeSa-demonstraties. Hooligans gegen Salafisten wordt extreemrechts genoemd. Ed zegt zelf dat hij weleens bij zo’n demonstratie is geweest, om te kijken. ‘Ook heeft hij veel vriendschappen met extreemrechtse Nederlandse activisten, onder wie een aantal uit het meest radicale deel van deze beweging’, schrijft Kafka.

Ed: „Ik had op een Facebook-account 3.500 ‘vrienden’ en daar zitten dan ook een paar rechts-radicalen bij, jezus. Ik heb daar niet eens op gereageerd, dat is me te zielig.” Ook het beroep dat Ed uitoefent is door anderen in de media onthuld. Hij handelt in wapens die in Duitsland legaal zijn: kruisbogen, messen en replica’s van bestaande geweren, waar balletjes in moeten. Zijn website is in het Nederlands geschreven. „Iedereen die zich informeert, ziet wat voor wapens het zijn.”

In 1989 liepen we hier voor onze vrijheid en nu weer”, zegt een spreker. De optocht vertrekt. „Wir sind das volk”, scanderen de ongeveer drieduizend demonstranten – dit is de lievelingsleus. Er wordt vaker gerefereerd aan de val van de Berlijnse muur. ‘Germany’s next revolution’ heeft Tatjana Festerling (die zich kandidaat wil stellen voor het burgemeesterschap in Dresden) op haar spandoek staan. „Lügenpresse” (leugenachtige pers), roepen de demonstranten bijna net zo vaak. Vanuit de zijstraten joelen tegendemonstranten ons uit, ze worden geblokkeerd door de ME. „Nazi’s raus”, schreeuwen ze. En de Pegidlers doen hetzelfde terug.