‘De seksualisering van borsten is cultureel bepaald’

Dat stond in een artikel in Vice

illustratie martien ter veen

De aanleiding

In sommige Amerikaanse staten is het verboden in het openbaar borstvoeding te geven. Doe je het toch, bijvoorbeeld in Louisiana, dan kun je een gevangenisstraf krijgen.

Ri-di-cu-lous, vinden de aanhangers van de Free the Nipple Movement. Ze rennen topless door New York om aandacht te vragen voor dit verbod.

In IJsland worden ze nu ook gehoord. Eind vorige maand twitterden IJslandse vrouwen foto’s van hun blote borsten rond met #freethenipple als steun aan de beweging. Ze kregen meteen veel seksueel intimiderende reacties, schreef de Britse Tish Weinstock in een stuk voor Vice. Iemand twitterde dat het normaal is voor mannen om naar de borsten en tepels van vrouwen te staren. Dat is gewoon biologie, zei hij. Maar dat klopt niet, schreef Weinstock. „De seksualisering van lichaamsdelen – afgezien van die die een directe rol spelen bij voortplanting – is compleet willekeurig.”

Wat bedoelt ze met het woord willekeurig? Via de mail legt ze het desgevraagd uit. „Ik bedoel dat het cultureel bepaald is.” Ook benadrukt ze dat de vagina en penis zijn uitgezonderd van haar stelling. Omdat het stuk over borsten gaat, checken wij de stelling: de seksualisering van borsten is cultureel bepaald.

Waar is het op gebaseerd?

Haar uitspraak is niet op onderzoek gebaseerd, zegt Weinstock ook via de mail. Maar het is toch logisch, zegt ze. Vroeger werd de enkel bijvoorbeeld als seksueel uitdagend lichaamsdeel gezien, nu niet meer.

En, klopt het?

Nu hebben borsten natuurlijk veel sexappeal. Maar vroeger waren het alleen organen waarmee vrouwen borstvoeding gaven, zegt psycholoog Martin Gruendl van de Universiteit van Regensburg in Duitsland, die eerder onderzoek deed naar de aantrekkelijkheid van borsten. Je ziet het ook aan oude beelden waarop Maria baby Jezus voedt met haar blote borst. Als borsten een seksuele betekenis hadden, zouden gelovigen zulke beelden niet hebben toegestaan.

En er is nog een argument dat voor de stelling pleit. Uit onderzoek blijkt dat wat mannen seksueel aantrekkelijk vinden aan het vrouwelijk lichaam, met de tijd verandert, zegt Gruendl. Dat zegt óók iets over het belang van cultuur bij de seksualisering van lichaamsdelen. Mannen vinden nu bijvoorbeeld grote borsten en een smalle taille heel aantrekkelijk. Maar vroeger waren kleine borsten met meer vet op de heupen juist aantrekkelijk, zegt hij.

Voor de zekerheid raadplegen we nog een deskundige, Bram Buunk, hoogleraar evolutionaire psychologie aan de Rijksuniversiteit Groningen. Ook hij zegt dat de seksualiteit van borsten vooral cultureel is bepaald. Als voorbeeld geeft hij ook de enkel die Weinstock noemde in het Vice-artikel. Omdat vrouwen vroeger lange rokken droegen en je soms stiekem een stukje enkel kon zien, werd de enkel als seksueel aanlokkelijk lichaamsdeel beschouwd. Nu lachen we daarom.

Cultuur, oftewel nurture, is dus heel belangrijk. Maar dat betekent niet dat biologie, oftewel nature, geen invloed heeft, zegt Buunk. Want borsten zijn een erogeen gebied. Als borsten worden aangeraakt kunnen vrouwen daar opgewonden van raken. Mannen weten dat natuurlijk. Dat kan óók verklaren waarom ze het opwindend vinden om naar vrouwenborsten te staren, zegt Buunk. En dan nog iets: als de borsten van vrouwen zijn volgroeid, betekent het vaak dat ze volwassen zijn. Dat kan ook een biologische verklaring zijn voor het feit dat mannen borsten seksueel aantrekkelijk te vinden, zegt hij.

Conclusie

Cultuur bepaalt of mannen borsten seksueel opwindend vinden, schreef een Britse journalist in Vice. De meeste onderzoeken wijzen er inderdaad op dat het vooral nurture is, zeggen deskundigen, maar ook nature kan een rol spelen bij de seksualisering van borsten. Wij beoordelen deze stelling daarom als grotendeels waar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nextcheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nextcheckt