De Frans Bromet-stijl

Heel Nederland praatte deze week weer eens over een documentaire van Frans Bromet. In Eén Klap (2DOC/NCRV) drukte iedere automobilist met de neus op de feiten: in een seconde kun je door een verkeerde inschatting je auto in een moordwapen veranderen.

Foto 2Doc

Tv-recensent Hans Beerekamp selecteert elke week twee documentaires van NPO Doc die de moeite waard zijn. Het gaat om de beste documentaire die de afgelopen week op een van de NPO-zenders in première ging en een wat oudere documentaire die op een of andere manier commentaar levert op de eerste. Meediscussiëren? #NRCdoc.

Door Hans Beerekamp

Heel Nederland praatte deze week weer eens over een documentaire van Frans Bromet. In Eén Klap (2DOC/NCRV) drukte iedere automobilist met de neus op de feiten: in een seconde kun je door een verkeerde inschatting je auto in een moordwapen veranderen.

Eenvoudige gesprekken met vijf mensen, bij hun thuis en op de plaats van het ongeval, werden onopgesmukt gedraaid door de regisseur, die vanachter de camera vragen stelt. De meeste indruk maakte vrachtwagenchauffeur Jan Selie, wiens truck total loss raakte door een suïcidale, onverzekerde motorrijder. Na een gesprek in Pauw zamelde Nederland in twee dagen meer dan 50.000 euro in voor de onfortuinlijke eigen rijder.

In Eén Klap‘ (2015):

Bromet maakt al ruim veertig jaar films in dezelfde consequente stijl, die mensen en relevante locaties aan elkaar koppelt. Het begon in 1974 met twee autobiografische vertellingen: een over zijn eigen straat in Ilpendam en de daar voortwoekerende burenruzie, en Het Drielandenpunt. Daar is de door Ed van der Elsken geïnspireerde Bromet-stijl, het jammen met de realiteit, nog iets meer geënsceneerd. Na een monoloog van de regisseur over zijn jeugd zien we vader, moeder, tante en oom achter elkaar door de voordeur naar buiten stappen en zich aan de camera voorstellen.

Op 4 en 5 mei 1974 bezoeken ze voor het eerst sinds de oorlog weer het gehate Duitsland. Alle gemengde gevoelens deelt het hechte viertal met ons. Je voelt dat de 29-jarige regisseur dit gebazel altijd gehaat heeft, maar er nu toch de waarde van begint in te zien.

Het is ook een prehistorisch kijkje in een wereld vol grenzen, letterlijk en figuurlijk, met paspoorten, prikkeldraad en lijnen die je niet zomaar overschrijdt. Wie stiekem nog weleens naar die overzichtelijke tijd terugverlangt, met een in het weekend gesloten hek dwars over een straat, kan zich door deze film laten genezen. Leve Schengen!

Het Drielandenpunt‘ (1974):

Over de maker:

Frans Bromet (Amsterdam, 1944) vormde in 1965 op de Filmacademie met onder meer Jan de Bont en Rem Koolhaas de 1,2,3 groep, die zich verzette tegen het idee van de filmer als auteur. Cameraman van talloze speelfilms (Ciske de Rat, De Boezemvriend), vanaf 1974 maker van documentaires met een kenmerkende stijl, interviewend vanachter de camera. Legendarische serie Buren en vele portretten van verbouwers, erfgenamen, kleine zelfstandigen, gescheiden ouders, projectontwikkelaars enz. enz. Eigen familiebedrijf &Bromet, opleider van veel tv-talent, onder wie Rutger Castricum.