De Frans Bromet-stijl

Hans Beerekamp selecteert elke week twee samenhangende documentaires uit het aanbod van NPODoc.

De ouders, oom en tante van Frans Bromet in ‘Het Drielandenpunt’ (1974).

Heel Nederland praatte deze week weer eens over een documentaire van Frans Bromet. In Eén Klap (2DOC/NCRV) drukte iedere automobilist met de neus op de feiten: in een seconde kun je door een verkeerde inschatting je auto in een moordwapen veranderen.

Eenvoudige gesprekken met vijf mensen, bij hun thuis en op de plaats van het ongeval, werden onopgesmukt gedraaid door de regisseur, die vanachter de camera vragen stelt. De meeste indruk maakte vrachtwagenchauffeur Jan Selie, wiens truck total loss raakte door een suïcidale, onverzekerde motorrijder. Na een gesprek in Pauw zamelde Nederland in twee dagen meer dan 50.000 euro in voor de onfortuinlijke eigen rijder.

Bromet maakt al ruim veertig jaar films in dezelfde consequente stijl, die mensen en relevante locaties aan elkaar koppelt.

Het begon in 1974 met twee autobiografische vertellingen: een over zijn eigen straat in Ilpendam en de daar voortwoekerende burenruzie, en Het Drielandenpunt. Daar is de door Ed van der Elsken geïnspireerde Bromet-stijl, het jammen met de realiteit, nog iets meer geënsceneerd. Na een monoloog van de regisseur over zijn jeugd zien we vader, moeder, tante en oom achter elkaar door de voordeur naar buiten stappen en zich aan de camera voorstellen.

Op 4 en 5 mei 1974 bezoeken ze voor het eerst sinds de oorlog weer het gehate Duitsland. Alle gemengde gevoelens deelt het hechte viertal met ons.

Je voelt dat de 29-jarige regisseur dit gebazel altijd gehaat heeft, maar er nu toch de waarde van begint in te zien.

Het is ook een prehistorisch kijkje in een wereld vol grenzen, letterlijk en

figuurlijk, met paspoorten, prikkeldraad en lijnen die je niet zomaar overschrijdt.

Wie stiekem nog weleens naar die overzichtelijke tijd terugverlangt, met een in het weekend gesloten hek dwars over een straat, kan zich door deze film laten genezen. Leve Schengen!

Beide films staan op nrc.nl/NRCdoc