Spekman en Halsema: snel linkse samenwerking

Hans Spekman tijdens het partijcongres in het Chasse Theater in Breda, vorig jaar. ANP REMKO DE WAAL Foto ANP / Remko de Waal

Prominente PvdA’ers en GroenLinksers pleiten vandaag in NRC Handelsblad voor linkse machtsvorming. “De linkse partijen moeten gaan samenwerken”, zegt PvdA-voorzitter Hans Spekman. “Laten we alle kinnesinne opzij zetten en de krachten bundelen tegen het grootkapitaal.” Oud-GroenLinks-leider Femke Halsema roept op tot het sluiten van een “links stembusakkoord” bij de volgende verkiezingen.

Op dit moment zijn er verschillende initiatieven gaande voor progressieve samenwerking. De wetenschappelijke tijdschriften van PvdA en GroenLinks brengen deze maand een gezamenlijk themanummer uit. In het Amsterdamse debatcentrum De Balie is binnenkort een avond over ‘toekomst voor links’ met politieke prominenten. Op de achtergrond voeren de Amsterdamse ex-wethouders Pieter Hilhorst (PvdA) en Maarten van Poelgeest (GroenLinks) gesprekken over landelijke samenwerking.

De SP houdt zich vooralsnog afzijdig: volgens Kamerlid Ronald van Raak heeft praten alleen zin “als de politieke leiders bij elkaar gaan zitten”. Ook D66 ontbreekt: de democraten horen voor de linkse partijen inmiddels bij ‘rechts’.

benarde positie

De toenadering is mede het gevolg van de benarde electorale positie van de linkse partijen. Bij de Provinciale Statenverkiezingen in maart leed de PvdA een dramatische nederlaag, maar SP en GroenLinks wisten daar nauwelijks van te profiteren.

De afgelopen twee decennia schommelden de drie linkse partijen samen rond de zestig Kamerzetels – volgens de meest optimistische peilingen zouden daar nu krap vijfenveertig van overblijven. Een politicologische wetmatigheid luidt dat samenwerking alleen tot stand komt als het met álle betrokken partijen slecht gaat.

terughoudend over vorm

Over de vorm die de samenwerking zou moeten krijgen, zijn de meeste sympathisanten terughoudend. Ze vrezen dat openlijk praten over een fusie of een gezamenlijke lijst weerstand binnen hun partijen zal oproepen. Alleen Mei Li Vos zegt dat “een fusie een heel normale ontwikkeling in de Nederlandse politiek” is.

“PvdA en GroenLinks verschillen nauwelijks. We verspillen veel te veel tijd met het elkaar bestrijden op details.”

Uit gesprekken met betrokkenen worden de contouren duidelijk van een gezamenlijk progressief programma. De partijen zouden elkaar kunnen vinden op thema’s als duurzaamheid en klimaat, de kwaliteit van werk, burgerinitiatieven en de verdeling van rijkdom. Maarten van Poelgeest:

“GroenLinkser Jesse Klaver heeft de Franse econoom Piketty onlangs naar de Tweede Kamer gehaald. Vijftien jaar geleden had een PvdA-Kamerlid dat gedaan.”

linkse concurrentie ‘onverteerbaar’

Femke Halsema vindt het “onverteerbaar” dat links “permanent met elkaar in concurrentie” is.

“Als de PvdA wint, komen die zetels altijd van andere linkse partijen. Dat is ineffectief, weinig geloofwaardig en machtsstrategisch heel dom.”

De ambitie van de PvdA om bij iedere verkiezing de premier te willen leveren, zegt Halsema, leidt tot het “kapotmaken van kleine linkse partijen. Als links ooit echt een vuist wil maken, moet de PvdA die drift zien te beheersen.”