Moet je deze video kijken?

Filmpjes van politiegeweld hebben in de VS een debat ontketend over het gedrag van de politie. Moeten we het zien?

Beelden uit de bewuste internetvideo, waarin Walter Scott wordt doodgeschoten door agent Slager.

Daar stond het, midden op de homepage van de New York Times, de BBC, The Guardian en The Wall Street Journal – en honderdduizenden Facebook-pagina’s en Twitter-feeds: een afbeelding van een blanke politieagent die een zwarte man doodschoot, met een afspeelknop die je maar hoefde aan te klikken.

De moordenaar, agent Michael T. Slager van de politie van North Charleston in South Carolina, bestookte zijn slachtoffer, Walter L. Scott, eerst met een taser. Daarna, toen Scott wegrende, richtte Slager zijn pistool en schoot hem meermaals in zijn rug. Even daarvoor had Slager Scott aangehouden omdat hij met een kapot achterlicht reed. Slager vuurde acht schoten af en toen Scott neerviel, bond hij hem met handboeien zijn polsen achter zijn rug en liet hem met zijn gezicht in het gras creperen.

Zonder het filmpje was Walter Scott waarschijnlijk niet meer dan de nieuwste naam geworden op de sombere lijst met zwarte mannen die nagenoeg straffeloos zijn gedood door merendeels blanke politieagenten. Maar door het filmpje verloor Slager het gebruikelijke voordeel van de gebruikelijke twijfel waardoor politieagenten in zulke gevallen meestal vrijuit gaan. Het filmpje liet justitie alles zien wat ze nodig had om de agent wegens moord te arresteren.

Als bewijsstuk heeft het filmpje de publieke zaak dan ook een grote dienst bewezen. Het nam elke twijfel weg over deze gruwelijke moord. Betekent dit dat we het ook allemaal moeten zien?

Een ingewikkelde vraag. Zonder het filmpje zou Slager vermoedelijk niet zijn aangeklaagd – een ontmoedigend gegeven als je bedenkt in hoeveel gevallen van politiegeweld het woord van een agent de doorslag geeft. En het siert de aanklagers in South Carolina dat ze snel op het filmpje hebben ingespeeld, nog voor het overal in de pers opdook.

De plaatsing van moordfilmpjes is voor de Amerikaanse pers tamelijk nieuw terrein. Vorig jaar verklaarde Dean Baquet het besluit van de NYT om niet het filmpje te laten zien dat door jihadisten van de executie van gijzelaar James Foley was gemaakt als volgt: „Mijns inziens heeft het geen journalistieke waarde om te tonen hoe een onthoofding eruitziet.”

Het hoofdargument tegen de vertoning van die filmpjes: het is propaganda. Maar bij de beslissing om zulke beelden niet te plaatsen speelt ook fatsoensbesef een rol: goede smaak en sensatiezucht, en de neiging toeschouwers niet te overprikkelen, maar ze ook niet te laten wennen aan de verschrikking van visueel geweld. Ook is moeilijk aan het gevoel te ontkomen dat we door zo’n schouwspel te bekijken deel hebben aan de oorspronkelijke daden van bloedvergieten en deze daarmee nog verergeren.

Dit filmpje uit South Carolina verschijnt in een andere context, in de nasleep van Black Lives Matter – ‘zwarte levens tellen’ – de protesten die volgden op de steeds weer in het hele land door openbare aanklagers genomen onrechtvaardige beslissingen om agenten die ongewapende zwarte mannen doden niet te vervolgen.

Ook in een van de beruchtste en meest explosieve gevallen, dat van Eric Garner, de zwarte man die afgelopen zomer door blanke New Yorkse politieagenten werd gedood, was er een filmpje. Het vermeende vergrijp van Garner – de verkoop van sigaretten – was net zo onbenullig als dat van Walter Scott. Ook hij vormde geen bedreiging voor de politie.

Op het filmpje is zelfs te zien dat hij probeerde voor de politie weg te lopen toen ze hem besprongen, onderuit haalden, de keel toeknepen en hem half gewurgd en vastgebonden op de stoep lieten liggen, terwijl hij protesteerde: ‘Ik krijg geen adem.’

Het filmpje van Garner werd kort na zijn dood geplaatst door de New Yorkse Daily News. Het kreeg vervolgens landelijke aandacht toen een grand jury besloot de agenten die Garner hadden gedood niet in staat van beschuldiging te stellen. Op dat moment verscheen het filmpje in de pers ter illustratie van iets wat alom werd beschouwd als een onbegrijpelijk verzuim de politie verantwoordelijk te houden. Toen het filmpje uit South Carolina in het nieuws kwam, werd het officiële verhaal daarmee niet betwist. Integendeel: met de arrestatie van agent Slager wérd het filmpje het officiële verhaal.

Als we beelden zouden hebben van een politieman die werd doodgeschoten zouden ze dan ook zo gemakkelijk zijn geplaatst? Ook veel redacties die tegen de doodstraf zijn voelen er natuurlijk niets voor om een publiek spektakel van een executie te maken, zelfs als dit de laatste wens van de veroordeelde zou zijn.

We zijn hier op onbekend terrein, waarbij het niet zonder belang is dat de familie van Walter Scott haar dankbaarheid voor het filmpje heeft geuit. Tot op zekere hoogte zijn we daarom onze eigen redactie als we al dan niet besluiten om het aan te klikken.

Misschien zien we binnenkort wel filmpjes van doden waarbij toevallig iemand een gsm in de aanslag hield. Wie hoopt dat het zover niet komt spreekt daarmee niet de wens uit van censuur, maar van een consequente, eerbiedige terughoudendheid.

Het is simpel om niet op een filmpje te klikken. Maar het is inmiddels wel onontkoombaar om deze keuze te maken. Dus zijn ook de vragen die hiermee gepaard gaan onontkoombaar. Bijvoorbeeld: als je dit filmpje wel te zien krijgt, wat zou je dan niet willen zien? En ook: als je dit te zien krijgt omdat zwarte levens tellen, moet je dan weigeren te kijken omdat zwarte doden ook tellen?

Philip Gourevitch is verbonden aan The New Yorker