Man schrijft de boeken, man bemant de kritiek

De Angelsaksische literaire wereld wordt door mannen overheerst. In Nederland is dat niet anders.

Literatuurkritiek wordt gedomineerd door mannen, zowel in de Engelstalige wereld als in Nederland. In zes grote kranten en tijdschriften gaat de ruime meerderheid van de recensies over boeken die door mannen zijn geschreven. Behalve bij The New York Times Book Review zijn de meeste recensenten mannen. Bij NRC Handelsblad werd 77 procent van de in 2014 gerecenseerde boeken door een man besproken.

Deze krant onderzocht de in 2014 in Trouw, De Volkskrant en NRC Handelsblad gepubliceerde recensies (fictie en non-fictie). Dat gebeurde naar aanleiding van de publicatie van de Vida Count 2014. De Amerikaanse vrijwilligersorganisatie Vida registreert al jaren in recensies de verdeling tussen de seksen en pleit voor meer gelijkheid. De organisatie toonde zich tevreden over The New York Times. Enkele jaren geleden waren mannelijke recensenten daar ver in de meerderheid (59,5 procent), nu zijn ze met 48 procent iets in de minderheid.

Over de hele linie worden meer boeken van mannen besproken dan van vrouwen, wat deels kan worden verklaard uit het aanbod. Precieze cijfers voor de complete Nederlandse boekproductie zijn er niet, al wijst veel erop dat hier de meeste gepubliceerde boeken door mannen zijn geschreven. In de door NRC Handelsblad samengestelde lijst van 525 boeken die voor dit voorjaar door uitgevers werd aangekondigd, is zo’n 70 procent geschreven door een man. Twee jaar geleden onderzocht schrijver René Appel de sekseverhoudingen in de inzendingen voor de Libris Literatuur Prijs tussen 1994 en 2012. Daar bleek 68,4 procent van de inzendingen door mannen geschreven, wat overigens leidde tot 89,5 procent mannelijke winnaars.

In de literaire wereld wordt regelmatig gesproken over de dominantie van ‘oude witte mannen’, enkele maanden terug nog door schrijver Philip Huff. In 2013 klaagde het tijdschrift Opzij over de mannelijke dominantie in de kritiek, op basis van onderzoek dat vergelijkbaar is met dat van deze krant.

Bij de Nederlandse dagbladen heeft Trouw het grootste aandeel vrouwen, zowel wat betreft de critici als de gerecenseerde boeken. Ook vrouwelijke recensenten bespreken vooral werk van mannen. In NRC Handelsblad en de Volkskrant doen ze dat in 60 en 62 procent van de gevallen. Bij Trouw is dat 52 procent.