Leren lezen dankzij de biebezel

Biblioburro noemen ze hem, oftewel: de biebezel. Een Colombiaanse leraar brengt er al jaren boeken mee rond. Inmiddels zijn zijn ezels (hij heeft er twee, Alfa en Beto) wereldberoemd.

De populairste auteurs van de biebezel zijn dichter Rafael Pombo en Nobelprijswinnaar Gabriel García Márquez.

Hij begon ooit met een bescheiden aanbod van zeventig boeken, inmiddels zijn het er meer dan vierduizend. En de Colombiaanse leraar Luis Humberto Soriano Bohórquez heeft een wel erg bijzondere manier om deze te verspreiden in de regio van zijn woonplaats La Gloria: hij brengt ze rond op zijn twee ezels, Alfa en Beto. Doordeweeks geeft hij les op de basisschool in La Gloria. Op zaterdag trekt hij langs de afgelegen dorpen van het district Magdalena, het achterland van de Caraïbische kuststreek van Colombia.

De rijdende bibliotheek bevat boeken over cultuur, encyclopedieën, verhalen, sprookjes en romans. De populairste auteurs zijn de Colombiaanse dichter Rafael Pombo en de wereldberoemde Nobelprijswinnaar voor de Literatuur, Gabriel García Márquez. La Gloria ligt ongeveer 250 kilometer ten zuiden van Aracataca, de plek waar Márquez opgroeide en die hij onsterfelijk maakte in Honderd jaar eenzaamheid.

Soriano heeft het project Biblioburro gedoopt: ‘burro’ betekent ezel in het Spaans. Biblioburro was bijna ten einde toen hij in 2012 van een van zijn ezels viel. De wond die hij daarbij opliep ging ontsteken en zijn linkerbeen moest geamputeerd worden. Dit heeft Soriano echter niet tegengehouden, laat hij deze krant per mail weten. „Ik heb een prothese, en ik ga door met mijn werk zoals ik gewend ben.”

Een gevaarlijk deel van Colombia

De afgelopen jaren is de stichting uitgegroeid tot een project dat meer behelst dan alleen een bibliotheek. „We werken aan projecten die gericht zijn op de gemeenschap. Cursusdagen om te leren lezen en schrijven. Biblioburro Digital, het gebruik van de computer als leerinstrument. Een filmclub, en veel meer.”

Vorige maand vierde Biblioburro haar vijfjarig bestaan als stichting. Het initiatief zelf bestaat al meer dan vijftien jaar. In het begin was het nog kleinschalig. In 2009 schreef Soriano de Colombiaanse journalist Juan Gossaín aan, die aandacht aan het project besteedde in zijn radioshow. Vanaf dat moment stroomden de donaties (met name boeken) binnen.

Zowel nationaal als internationaal was er media-aandacht voor het geesteskind van Soriano: CNN en The New York Times besteedden er aandacht aan, er verscheen een kinderboek, Waiting for Biblioburro, en er werd een documentaire gemaakt: Biblioburro. The donkey library.

De documentaire uit 2009 toont de leraar tussen vele stapels binnengekomen boeken. Het werd een absolute noodzaak om de boeken onder te brengen in een gebouw. De bouw van een bibliotheek is inmiddels grotendeels afgerond.

Het district Magdalena is lang een van de meer gevaarlijke delen van Colombia geweest. Het oorlogsgeweld, gevolg van de machtsstrijd tussen verscheidene guerrillagroepen zoals de FARC en de regering, drong ook door in La Gloria. Overvallen van gewapende bendes waren geen uitzondering. De Biblioburro is ook een keer overvallen: toen bleek dat Soriano geen geld bij zich had, hebben ze het boek Brida van de Braziliaanse schrijver Paulo Coelho ontvreemd. „Coelho is in deze windstreken erg populair”, vertelde hij destijds luchtig aan The New York Times over het voorval.

Inmiddels is de situatie erg verbeterd, schrijft hij: „Je kunt je zonder problemen verplaatsen, onze dorpen zijn veel veiliger geworden. Het geweld is afgenomen; corruptie is echter nog steeds een groot probleem.” Het werk van de Biblioburro is ondanks de recente toename van de veiligheid niet zonder uitdagingen. „We werken met weinig middelen, en daarnaast bestaat het risico dat ik door mijn been weer erg ziek kan worden.”