Gluren, dat doet iedereen graag

De Russische Jana Romanova maakte intieme foto’s van koppels die een kind verwachten.

Foto’s Jana Romanova

De eerste foto maakte ze vijf jaar geleden, bij toeval. De Russische fotograaf Jana Romanova, 25 jaar destijds, logeerde bij vrienden. Ze hielp de babykamer in orde maken. ’s Ochtends vroeg trof ze het stel, matrasje op de grond, innig verstrengeld aan in de woonkamer. Ze sleepte de klustrap naar het matras en maakte hangend boven hen de eerste foto van de serie ‘Waiting’, over koppels die een kind verwachten.

„Er hing iets in de lucht”, zegt ze . De een na de andere vriendin kondigde haar zwangerschap aan. Bijzonder natuurlijk, maar Jana Romanova werd er ook weemoedig van. Weg eindeloze feestjes. Weg praten over niks. „Het voelde als het einde van een tijdperk.” Die drempel wilde ze vastleggen.

Sinds die eerste foto vijf jaar geleden sloop Romanova bij tientallen zwangeren de slaapkamer binnen. Eerst alleen vrienden. Toen koppels die ze via via leerde kennen. En toen volslagen vreemden, die ze benaderde via sociale media, zwangerschaps- en babyfora.

Op de afgesproken dag belde ze, gewapend met keukentrap, rond een uur of zes in de ochtend bij de stellen aan. In de keuken wachtte Jana Romanova tot iedereen in huis weer sliep, om dan stilletjes de trap naast het bed op te klimmen.

Niet dat dat altijd goed ging. Huisdieren werden nogal eens onrustig, of zelfs ronduit agressief van de vreemde vrouw bij het bed. Slapende echtgenoten schrokken wakker – vergeten dat de fotograaf langskwam. Of de stellen werden juist níét meer wakker. Zat Romanova eindeloos in de keuken te wachten tot ze hun bed uitkwamen, om de voordeur achter haar dicht te trekken.

Voor Romanova zelf werd het project een manier om stoom af te blazen. Ze werkte gelijktijdig aan een nogal zwaarmoedige fotoserie over hulpverleners in Sint Petersburg.

„In Rusland is de brandweer er voor brand”, legt ze uit. „Voor alle andere reddingswerkzaamheden is er een speciaal team hulpverleners.” Ze zag oneindig veel ellende: auto-ongelukken, verdrinking, ouderen in nood. „Het hielp om iets aardigs, iets over het léven te maken.”

Waar haar andere projecten gelaagd moesten zijn, is deze serie volgens Romanova geslaagd in zijn simpelheid. Je kijkt naar slapende mensen, maar dan vanuit een perspectief waarop je ze nooit zult zien. „Je mag gluren. Dat doet iedereen graag.”

En leg je alle veertig foto’s achter elkaar dan zie je een generatie, zegt Romanova. „Mijn generatie.” Jonge Russen – alle foto’s werden genomen in Sint Petersburg en Moskou - die geboren zijn vlak voor de val van de Sovjet-Unie. „Je ziet het moderne Rusland: mobiele telefoons, laptops en Ikea.”

En die slaapbanken? Heel gebruikelijk in Russische steden, zegt Romanova. Appartementen zijn klein en duur. Meestal niet meer dan twee kamers. Je leeft in de woonkamer. Je slaapt in de woonkamer. En een enkeling bevalt zelfs in de woonkamer.