De overname van hun leven

Royal Dutch Shell heeft met het overrompelende overnamebod op het Britse gasbedrijf BG zijn groeistrategie gewijzigd en zijn ondernemingsstrategie drastisch versterkt. Het bod op BG, dat bij de lancering een waarde had van bijna 65 miljard euro, brengt Shell in de fusie- en overname-arena. Voor de managers is dit de overname van hun leven. Dat is een opportunistische groeistrategie die Shell, in tegenstelling tot Amerikaanse concurrenten, juist niet wilde volgen. Shell was als een van de grootste ondernemingen ter wereld overtuigd van zijn eigen kracht en van zijn eigen, op lange termijn gerichte en door de buitenwereld soms als technocratisch ervaren bedrijfscultuur.

De gewaagde overname maakt ook duidelijk dat de snelle en onvoorspelbare veranderingen op de energiemarkten zelfs de allergrootste partijen dwingen om te reageren. Met veranderingen zoals de spectaculaire daling van de olieprijs. Het staken van kernenergie in Japan en Duitsland. De exploitatie van Amerikaans schaliegas, die tot ver buiten zijn landsgrenzen wordt gevoeld. Het feit dat het steeds duurder en gevaarlijker wordt voor mens en milieu om steeds dieper te boren. De drang naar duurzame oplossingen (zonne-energie, wind). Én de recente herontdekking dat energie en politiek nauw verbonden zijn.

Shell heeft zich altijd opgesteld als koploper met twee gezichten. Aan de ene kant is Shell een langetermijninvesteerder, die een reputatie heeft bij het schetsen van maatschappelijk-economische scenario’s waarin decennia vooruit wordt gekeken. Aan de andere kant het bedrijf dat zijn aandeelhouders op korte termijn een weldadig rendement wil bieden met dividend en de beurskoers stut door met eigen kasgeld eigen aandelen in te kopen.

Bestuursvoorzitter Van Beurden, een Shell-veteraan die nu ruim vijftien maanden in functie is, profileert zich als manager die meer wil dan bedrijfsonderdelen vérkopen en eigen aandelen ínkopen. Hij neemt met de overname een gecalculeerde gok. Een gok op het organisatietalent van zijn medewerkers om BG te integreren. Een gok op een stijgende olieprijs. En een gok op gas, met name vloeibaar gas. De overname van BG versterkt de positie van Shell in dit segment als de wereldmarktleider die geen staatsbedrijf is. Dat is, met alle mitsen, maren en algemene overnamegevaren, een begrijpelijke en te verantwoorden stap. Shell profileert zich al jaren als een fan van gas, dus koppel je kapitaal aan je pleidooi. Het voordeel van gas is dat het minder vervuilend is dan olie, het nadeel is dat het een fossiele brandstof is. Naarmate de omslag naar duurzame energie sneller verloopt, zal Shell zich steeds moeten heruitvinden.