De Bunker is ook een beleggingsobject

De beveiligde rechtbank, de Bunker, is een wonderlijke plek. De zwaarste criminelen staan er terecht, wel drie per week. Ver van de bewoonde wereld.

De zwaarst beveiligde rechtbank van Nederland, de Bunker in Osdorp, blijkt vorig jaar te zijn gekocht door Amsterdamse vastgoedjongens. Van woonstichting De Key. Gewoon: aardige belegging.

Wonderlijk, zoals eigenlijk de hele Bunker dat is. In het betonnen gebouw met kogelwereld glas en road blocks rondom stonden Holleeder terecht, Mohammed B. En daar hangt, in de publieke ruimte, een poster bij de koffieautomaat: ‘Kom naar een tentoonstelling van het Rijksmuseum (vestiging Schiphol)’. ‘Dutch Flowers’, 2012. De zwaarst beveiligde poster van Nederland.

Maar de jongens op glimmende sneakers in de rij voor een choco-de-luxe hebben weinig oog voor de poster. Ze zijn hier vandaag voor buurtgenoten die terecht staan vanwege de liquidaties in de Staatsliedenbuurt. Ook verdachte Stefan S., betrokken bij verboden wapenbezit, lijkt in ‘Dutch Flowers’ weinig geïnteresseerd. Hij zit op een stoel naast de poster te wachten tot het proces weer verder gaat, twee koffie in de hand. Hij probeert vooral zijn ogen open te houden.

De rechtbank betrok ‘de Bunker’ na het proces tegen hasjhandelaar Johan V. alias ‘De Hakkelaar’ in 1996. ‘Het proces van de eeuw’, heette het toen. De zitting was in het gerechtsgebouw op de Parnassusweg in Amsterdam-Zuid. Daar werden vanwege signalen over ‘dreiging’ en ‘ontsnapping’ extra maatregelen genomen. De hele vleugel van het kantongerecht was afgesloten, er kwam een ‘scanstraat’ en de garage moest leeg blijven om explosiegevaar door auto’s uit te sluiten.

Medewerkers van andere afdelingen hadden er last van. Bovendien duurde het proces weken langer dan gepland. „De gedachte was: dit eens maar nooit weer”, zegt Theo Lebesque, hoofd beveiliging van de Amsterdamse rechtbank. Men wilde een meer afgelegen extra beveiligde zaal, „ook omdat we toen meer van zulke zaken verwachtten”. Een vrijstaand gebouw en weinig overlast voor buren, dat waren de belangrijkste eisen. Ook moest het pand via meerdere routes bereikbaar zijn – verdachten vervoer je liever niet elke procesdag over dezelfde weg.

De keuze viel op een leeg distributiecentrum op een bedrijventerrein in Osdorp. Binnenmuren werden gesloopt, buitenmuren verstevigd en in de kelder kwam een cellencomplex. Een ingebouwde box voor anonieme getuigen moest gehannes met kamerschermen voorkomen.

Inmiddels hebben ook Rotterdam en Schiphol een extra beveiligde rechtbank. ‘De Bunker’ telt nu zo’n drie zittingen per week. Veiligheidsdiensten kijken naar vlucht- en liquidatiegevaar en adviseren dan of een rechtzaak ‘extra beveiligd’ moet.

Overal is men zich bewuster van risico’s, dus ook in de rechtszaal. In 2003 was er op dezelfde dag een gijzeling in een rechtbank in Arnhem én een zelfverwonding in Assen. Dat maakte indruk. Lebesque: „Publiek moet door een detectiepoortje, dat was een aantal jaar geleden niet. Toen kon je met een pistool naar binnen. Nu kun je je dat niet voorstellen.”