‘Vadermoord’ stort het Front National in crisis

Jean-Marie Le Pen (86), medeoprichter en oud-leider van het FN, gaat volgens zijn dochter en huidige partijleider Marine Le Pen zijn boekje te buiten met de verdediging van het collaborerende Vichy-regime.

1974

Op het partijcongres van het Front National in november in Lyon was hij op de eerste dag nog de belangrijkste spreker. Voor een volle zaal werd Jean-Marie Le Pen, erevoorzitter en medeoprichter van het Front National, geëerd met een vlot filmpje waarin hij zich, op de Caraïbische discopop van Boney M.’s ‘Sunny’, dansend, boksend en orerend door het politieke leven bewoog. Energiek dribbelde de 86-jarige partijnestor na de laatste klanken (‘I love you-hou’) het podium op. Niemand tijdens het congres kreeg een daverender applaus dan hij. Ook dochter Marine niet.

De man die het FN bijna veertig jaar leidde is, zeker in het zuiden, bij een deel van het kader nog altijd populair. Dat weet Marine Le Pen, die in 2011 de leiding van haar vader overnam. Lang heeft ze zijn omstreden uitspraken gedoogd of met de mantel der liefde bedekt. Maar die tijd lijkt voorbij.

In ongemeen felle woorden liet ze gisteren weten dat ze hem op een zijspoor wil zetten nadat hij met een verdediging van het in de Tweede Wereldoorlog collaborerende Vichy-regime van maarschalk Philippe Pétain naar de maatstaven van het vernieuwde FN opnieuw over de schreef was gegaan. Haar vader, lang het enige gezicht van de partij, is een blok aan het been geworden in de machtsstrategie die zij heeft uitgestippeld.

Voor vandaag heeft Marine Le Pen spoedberaad van de top belegd. Ze wil haar vaders kandidatuur bij de verkiezingen in de regio rond Marseille eind dit jaar blokkeren. Jean-Marie Le Pen is sinds 1992 lid van het parlement van Provence-Alpes-Côte d’Azur en sinds 1984 van het Europees Parlement.

De partij verkeert nu in een „crisis zonder precedent”, zei Marine Le Pen gisteren zelf. Want de koppige Breton Jean-Marie zal zich niet snel gewonnen geven en zou zich als dissident alsnog in de regio kunnen kandideren.

Maar ze zei „in het belang van de partij” niet anders te kunnen. Ze omschreef het opereren van haar vader gisteren in een schriftelijke verklaring als laverend „tussen een strategie van de verschroeide aarde en politieke zelfmoord”. Dat hij erevoorzitter van de partij is „geeft hem niet het recht om het Front National in gijzeling te nemen” en met zijn „lompe provocaties” de partij „te schaden”.

Vadermoord

De „politieke breuk met Jean-Marie Le Pen is nu totaal en definitief”, oordeelde vicevoorzitter Florian Philippot, de belangrijkste adviseur van Marine en volgens Jean-Marie de man achter de ideologische verwatering, gisteren met nauwelijks ingehouden tevredenheid. Van ‘vadermoord’ was geen sprake, wilde hij doen geloven. „Dit is een discussie over de fundamenten, geen familieruzie.”

Maar in een partij die zo onlosmakelijk verbonden is met één familie, is dat een wat al te steriele uitleg. Jean-Marie Le Pen is als erevoorzitter – een speciaal voor hem in het leven geroepen functie – lid van alle partijorganen, en zal dus ook aanzitten bij de besprekingen over een mogelijk royement. De partij is bovendien nog deels van hem afhankelijk: hij leidt de onafhankelijke financieringsarm Cotelec, die gebruikt wordt voor verkiezingscampagnes. Het is dus de vraag of Le Pen père echt aan de kant gezet kan worden, zeggen partijwatchers. Jean-Marie Le Pen „is provocerender dan ooit, want er bestaat geen sanctie”, zegt politicoloog Jean-Yves Camus.

Sinds haar verkiezing tot partijleider doet Marine Le Pen er alles aan om het FN voor bredere groepen Fransen acceptabel te maken door de partij van klassiek extreem-rechts naar een meer nationaal-populistische koers te bewegen. Leden die racistische opmerkingen maken of blijk geven van nazisympathieën worden subiet geroyeerd – overigens expliciet tegen de zin van Jean-Marie Le Pen. Al meteen na haar aantreden nam hij het op voor een lid dat geschorst was voor het maken van de Hitlergroet. Vorig jaar nog vond hij dat de partij te snel had gehandeld toen een kandidaat werd geroyeerd die de zwarte minister Christiane Taubira met een aap had vergeleken.

„Jean-Marie Le Pen wil polemiseren, ideologisch gelijk krijgen”, legde zijn voormalige rechterhand en oud-Europarlementariër Carl Lang onlangs uit. „Zijn dochter sluit inhoudelijke compromissen om daadwerkelijk macht te krijgen.” Marine Le Pen zelf komt in het jongste nummer van het conservatieve blad Causeur met een vergelijkbare analyse: „Het FN is een bestuurspartij geworden, maar Le Pen houdt de reflexen van iemand die protesteert.”

In haar strategie van ‘dediabolisering’ (ontdemonisering) ziet Jean-Marie Le Pen niets, omdat het FN daarmee „op andere partijen probeert te lijken”, zei hij vorig jaar. Het was Marine die het gevleugelde begrip al in 2002 muntte. Dat was kort nadat Jean-Marie Le Pen, met zijn jongste dochter als adviseur, tot verbijstering van links de socialistische kandidaat Jospin had verslagen en zo de tweede ronde van de presidentsverkiezingen haalde.

Gaskamers

Dat de dediabolisering nog niet is volbracht, toonden de departementsverkiezingen vorige maand. Terwijl het FN in de eerste kiesronde een kwart van de stemmen kreeg, slaagde de partij er in de tweede ronde niet in ook maar één departement te winnen. De traditionele machtspartijen hadden hard campagne gevoerd tegen een partij die, in de woorden van premier Manuel Valls, „nog altijd antisemitisch en racistisch” is en werkten ‘republikeins’ samen om verkiezing van FN-kandidaten te voorkomen.

Met Jean-Marie Le Pen, die al vele malen veroordeeld is voor antisemitische en racistische uitlatingen, nog aan boord is het moeilijk verdedigen. Desgevraagd herhaalde Jean-Marie vorige week zijn oude uitspraak dat het bestaan van gaskamers „een detail in de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog” was. Hoewel Le Pen dit in 1987 al voor het eerst zei en de uitspraak (ondanks een veroordeling) vele malen heeft herhaald, was de verontwaardiging toch weer groot.

Marine Le Pen zei dat ze het „ten diepste oneens” was met haar vader, „zowel in de vorm als in de inhoud”. Toen hij vorig jaar de Joodse zanger Patrick Bruel „een oven” toewenste noemde ze dat nog een „politieke fout”.

Erevoorzitter of niet, ook Le Pen senior dient zich aan haar marsorders te houden, zei FN-burgemeester Steeve Briois van het stadje Hénin-Beaumont deze week. „Je kunt niet een partijlid straffen als hij Taubira vergelijkt met een aap en alles accepteren van Jean-Marie Le Pen.”

Gisteren sloeg de vader hard terug met een interview in het uitgesproken extreem-rechtse periodiek Rivarol, dat onlangs nog werd veroordeeld voor haatspraak en antisemitisme. „Ik ben niet een man die van mening verandert of kruipt”, zei hij over de ophef over de gaskamers. Om vervolgens het Vichy-regime te verdedigen. („Ik heb maarschalk Pétain nooit als een verrader beschouwd.”)

In het gesprek richt hij verder zijn pijlen op de in Spanje geboren socialistische premier Valls, die op zijn negentiende genaturaliseerd werd. („Hoe gehecht is Valls echt aan Frankrijk? Is deze immigrant veranderd?”) En hij stuurt aan op samenwerking met Rusland „om noordelijk Europa en de blanke wereld te redden”.

„Het Front National, dat is hij”, sneerde PS-politicus Jean-Christophe Cambadélis gisteren. „Marine Le Pen is slechts de vitrine.” Zij zal er de komende weken alles aan doen om dat beeld recht te zetten.