Laat je protest niet kapen door krakers

Het Maagdenhuisprotest is gekaapt door beroepsactivisten. Zoals dat steeds gaat bij een protest, volgens Dilan Yesilgoz. Dat neemt het draagvlak voor legitiem activisme weg.

Illustratie Tjarko van der Pol

Ik ben de dochter van twee diehard activisten. Zo. Ik heb het gezegd. Sterker nog, ik heb, hoop ik, ook het activistenbloed door mijn aderen stromen. Opkomen tegen onrecht, inzetten voor mensenrechten, strijden voor gelijkheid; het zijn mijn drijfveren om de politiek in te gaan, om stukken te schrijven, om de straat op te gaan en te demonstreren. Je niet neerleggen bij de norm, maar je altijd inzetten voor iets beters. Niet alleen voor jezelf of voor je eigen familie, maar ook voor ‘de ander’, wie dat ook moge zijn.

Elke samenleving heeft activisten, vrijwilligers, idealisten en demonstranten nodig en dat niet alleen. Ook heeft elke samenleving burgers nodig die af en toe tegen de gevestigde orde aanschoppen om veranderingen af te dwingen in de vorm van burgerlijke ongehoorzaamheid. Rechtssocioloog Kees Schuyt plaatst dergelijk verzet midden op de lijn tussen legale protestvormen en revolutionair verzet en verbindt hier een aantal kenmerken aan als geweldloosheid, respect voor de rechten van de ander, meewerken aan arrestatie en vervolging en dat de handeling weloverwogen is.

Voorwaarde voor onze rechtsstaat

Dit in principe altruïstisch geweldloos verzet is een belangrijke corrigerende randvoorwaarde voor onze democratische rechtsstaat, zoals de geschiedenis ons meerdere malen heeft geleerd. Onze westerse beschaving dankt zijn fundamenten aan deze activisten die op cruciale momenten in de geschiedenis invloed hebben uitgeoefend.

Actievoeren en burgerlijke ongehoorzaamheid horen echter niet alleen tot de geschiedenis. Vandaag de dag, met name in Amsterdam, is actievoeren op zowel legale als illegale wijze nog steeds zeer actueel. De meesten van de actievoerders doen dit door te demonstreren, te schrijven of door het ervaren onrecht op een andere, vreedzame wijze aan te kaarten. Daarmee maken ze gebruik van hun burgerlijke rechten, iets waar we in Nederland trots op kunnen zijn.

Maar er is ook iets anders gaande. Een hele korte terugblik naar de afgelopen paar jaar in de hoofdstad laat onder meer zien: de krakersbeweging, de Occupybeweging, de ‘We are here’-groep (uitgeprocedeerde asielzoekers) en meer recentelijk de studenten die de universiteitsgebouwen het Bungehuis en het Maagdenhuis bezetten. Naar eigen zeggen allen begonnen vanuit onvrede tegenover (een deel van) het heersende systeem en de behoefte dit te veranderen. Burgerparticipatie in ruwe vorm laten we maar zeggen. Maar wie deze ogenschijnlijk verschillende bewegingen nader bekijkt, ziet iets vreemds.

Al vrij snel na het begin van een protest, of dit nu is voor een democratischer universiteit of het onderuithalen van het asielbeleid, wordt het verzet gekaapt door zogenaamde beroepsactivisten. We zien dezelfde gezichten terug in het Maagdenhuis als we zagen bij Occupy, de We are here-groep en de krakersbeweging. Zo geven verschillende ooggetuigen, van medestudenten tot journalisten, aan dat het studentenprotest in het Maagdenhuis op dit moment overheerst wordt door krakers en andere niet-studenten van wie een deel uit is op rellen en chaos.

Geheime opnames van omroep Powned toonden eerder aan dat in het Maagdenhuis door ongure types werd opgeroepen verzet tegen de ontruiming van een kraakpand te steunen. Een dag later vond de ravage plaats bij de ontruiming van de Tabakspanden in de Spuistraat, waar rellende krakers doelbewust de confrontatie met de politie aangingen, iets wat de belastingbetaler uiteindelijk tonnen heeft gekost.

Dit gaat niet over democratisering

Het gaat deze mensen niet om een democratisering van de Universiteit van Amsterdam of om een bed, bad, brood voor uitgeprocedeerde asielzoekers. Dit zijn beroepsactivisten die er een fulltime taak van lijken te hebben gemaakt om anderen op te hitsen en er zitten mensen bij die het gebruik van geweld en heftige confrontaties met de politie niet schuwen. Studenten en andere actievoerders zouden er goed aan doen hun zaak niet te laten kapen door deze mensen.

Zo ontstaan niet alleen gevaarlijke en onbeheersbare situaties, ook het draagvlak voor iets wat wellicht begon als een legitiem verzet, wordt volledig onderuitgehaald.