Kunstenaars brengen ode aan de ansichtkaart

Een nederig buigen van het hoofd is gepast. Want ook ik behoor tot de daders. Net als mijn buren, familie, vrienden en waarschijnlijk u ook. Wij met zijn allen zijn er de oorzaak van dat één van de mooiste gebaren uit de geschiedenis van menselijke communicatie is veranderd van een machtige stroom in een pielig beekje. Onderweg, op vakantie, op reis: ‘elders’ bloggen, facebooken, instagrammen en twitteren we ons suf, maar we vergeten hoe bijzonder dat simpele gebaar is: een kaart met een postzegel kopen, er iets op schrijven of tekenen en opsturen.

Dat de ansichtkaart op zijn retour is, verdriet galeriehouder Kees van Gelder al jaren. Als verzamelaar van grafisch werk – bijzonder uitgegeven boekjes, kunstenaarskaarten en fijnzinnig betekende enveloppen – nodigde hij een kleine twintig kunstenaars uit om hem een ansichtkaart te sturen. Dertien kunstenaars maakten een nieuwe kaart, twaalf kunstenaars tonen bestaande kaarten.

Die oproep heeft geresulteerd in een even speelse als hebberig makende tentoonstelling waar ansichtkaarten alle gedaanten en karakters kunnen aannemen. Ze zijn conceptueel, lyrisch abstract, minimalistisch. Ze vermommen zich als video-installatie (een prachtig werkje van Marijke van Warmerdam die filmt hoe de buitenkant van een suffe koffiemok onder invloed van warmte verandert in een kitscherig stadspanorama), ze worden met een joekel van een spijker in de muur geslagen (‘de koffie is klaar’ van Fluxus-adept Sigurdur Gudmundsson), ze veranderen als verfrommelde en gesigneerde kunstkaart in een eerbetoon aan de ‘gefrusteerde kunstenaar die net een museum heeft bezocht’ (G.J. de Rook). Er is een fijnzinnige leporello in ansichtkaartvorm (van David Horvitz) en – het allerbijzonderst – een heus onderzoek naar verschillende ‘ontsnappingen aan de lessen van Godsdienst, Geschiedenis en Fysica’ van de Belgische kunstenaar Voebe de Gruyter en haar zoon Bas.

Bij Van Gelder moet je vooral De Gruyters kaarten oppakken en langs je oor bewegen. Dan blijkt hoeveel meer een kaart als deze op je deurmat betekent dan een gedeelde vakantiefoto op Facebook.