Column

Het postermeisje van de kunstwereld is 86 jaar oud

Ze is een excentrieke 86-jarige Japanse dame met knalrood haar. Toen ze jong was, in de jaren zestig, organiseerde ze happenings in Warhols Factory, waar ze naakte lichamen beschilderde met stippels. Nu slijt ze haar dagen in een psychiatrische inrichting in Tokio, waar ze sinds 1977 vrijwillig verblijft. Maar kunst met stippen maakt ze nog steeds. Ze bouwt er duizelingwekkende ruimtes mee, vol spiegels en ledlampjes. Het publiek is er gek op.

Sinds vorige week mag Yayoi Kusama zich de populairste kunstenaar ter wereld noemen. Volgens het jaarlijkse overzicht van de best bezochte musea ter wereld in The Art Newspaper trok haar retrospectief Infinite Obsession in 2014 meer dan twee miljoen bezoekers in diverse Braziliaanse en Mexicaanse musea. Daarmee versloeg Kusama mannelijke supersterren als Jeff Koons en Sigmar Polke. En haar zegetocht is nog niet voorbij: een tweede overzicht reist op dit moment via Taiwan naar India, dus ook 2015 zal een goed jaar zijn voor de Japanse. „Het postermeisje van de geglobaliseerde kunstwereld”, noemt The Art Newspaper haar. Toch knap voor een 86-jarige.

Maar Kusama is wel een uitzondering. In dezelfde week publiceerde The Art Newspaper nog een onderzoek: een analyse van solotentoonstellingen die tussen 2007 en 2013 in de 68 grootste Amerikaanse musea werden gehouden. En daaruit blijkt dat mannen de kunstwereld nog altijd domineren. Van de 590 soloshows waren er 429 (circa 73 procent) gewijd aan mannelijke kunstenaars – de Amerikanen Andy Warhol, Ellsworth Kelly en Jasper Johns kregen met ieder zeven exposities de meeste aandacht. Blijkbaar is er in de kunstwereld nog steeds een glazen plafond. Musea kiezen vaak voor mannelijke schilders die door één van de vijf internationale topgaleries ondersteund worden. Want daarmee kunnen ze hun besturen overtuigen en sponsors trekken.

Intussen kijkt het grote publiek het liefst naar de polkadots van Kusama, de performances van Marina Abramovic, de video’s van Pipilotti Rist of de schilderijen van Marlene Dumas – dat waren de tentoonstellingen die in de afgelopen zes jaar pas echt mensenmassa’s wisten te trekken.

Het lijkt wel of vrouwen er veel langer over doen om succesvol te worden. Kijk naar Louise Bourgeois en Maria Lassnig, die de pensioengerechtigde leeftijd ver voorbij waren toen ze eindelijke serieus werden genomen. Of kijk naar Georgia O’Keeffe, die op haar 83ste een langverwacht retrospectief kreeg in het Whitney Museum. Nu is zij de duurste vrouwelijke kunstenaar ter wereld. Haar schilderij Jimson Weed/White Flower No 1 (1932) werd afgelopen november bij Sotheby’s geveild voor 44,4 miljoen dollar – een ruime verdubbeling van het oude record voor een werk van een vrouwelijke kunstenaar. Wel jammer dat ze dat succes zelf niet meer mee heeft gemaakt. O’Keeffe overleed in 1986, op 98-jarige leeftijd.