‘Zet burger in tegen geweld op het spoor en in de trein’

Station Abcoude: tijdens Pasen werd hier in de trein van Utrecht naar Amsterdam een NS-conducteur mishandeld. Foto ANP / Jeroen Jumelet

Burgers zouden een grotere bijdrage moeten leveren aan de sociale veiligheid in het openbaar vervoer. Dat staat in een rapport van Stichting Maatschappij en Veiligheid (SMV), zegt hoofdonderzoeker Ira Helsloot. Het rapport wordt vandaag naar de Tweede Kamer gestuurd.

Het probleem is dat passagiers vaak niet weten hoe ze kunnen helpen, zegt Helsloot, hoogleraar Besturen van Veiligheid.

“Reizigers maken regelmatig foto’s of filmpjes van geweld op het spoor of in de trein, of ze bellen 1-1-2, maar daarmee is het gevaar niet geweken.”

Hoe kunnen reizigers dan beter helpen?

Het rapport Burgermoed als oplossing voor onveiligheid in het openbaar vervoer is geschreven in opdracht van SMV. Wat kun je als burger dan doen om een medewerker in gevaar te helpen? Helsloot:

“Als reiziger kun je NS-personeel helpen door een sociaal blok te vormen, dat wil zeggen: met een groep mensen om degene die wordt belaagd gaan staan. Jaag een geweldpleger niet in een hoek, maar geef hem of haar de mogelijkheid om te vluchten.”

Helsloot heeft ook aanbevelingen voor NS-personeel:

“Uit ons onderzoek komt naar voren dat NS-medewerkers die met geweld te maken krijgen actief om de hulp van reizigers moeten vragen. En duidelijk moeten zeggen wat zij van hen verwachten.”

Trainingen voor reizigers

Pieter van Vollenhoven, voorzitter van de onafhankelijke stichting, wil reizigers die willen bijdragen aan de veiligheid in het openbaar vervoer korte trainingen aanbieden, vergelijkbaar met een EHBO-cursus. Conducteurs zouden op hun beurt een training moeten krijgen hoe de hulp van reizigers in te roepen.

Geweld op het spoor

Vorige week werden twee mannen die in december een conducteur en een machinist van de NS mishandelden op het station van Almelo veroordeeld tot een celstraf. De twee mannen vielen december vorig jaar een meisje lastig op het perron in Rijssen. Toen de conducteur hen daarop aansprak, ontstond er een ruzie. Op het station in Almelo stapten ze op de conducteur af en sloegen hem. De machinist schoot hem te hulp, maar kreeg ook klappen. Beiden moesten uiteindelijk met hoofdwonden naar het ziekenhuis worden gebracht.

Afgelopen weekend laaide de discussie over geweld op het spoor weer op, toen een conducteur en een reiziger op station Abcoude klappen kregen van vier jongeren. Naar aanleiding van het incident, stelde vakbond FNV voor dat NS-medewerkers voortaan werden uitgerust met pepperspray en een wapenstok.

Staatssecretaris Wilma Mansveld (Infrastructuur en Milieu, PvdA) zei gisteren in de Tweede Kamer dat ze het “een lastig besluit” zou vinden om treinpersoneel standaard uit te rusten met wapens als pepperspray en een wapenstok. PVV-Kamerlid Barry Madlener had Mansveld naar de Kamer geroepen vanwege nieuwe geweldsincidenten tegen treinpersoneel afgelopen weekend.

Naast het incident in Abcoude werd in Roosendaal een conducteur met de dood bedreigd en in Tilburg kreeg een conducteur maandag een mes op de keel gezet.

Ook Van Vollenhoven vindt de genoemde bewapening een slecht idee, omdat het “een verdere terugtrekking van de politie zou betekenen”. Sinds 1978 beschikte de Spoorwegen over een Spoorwegpolitie als particuliere dienst. Toen de NS vanaf midden jaren negentig ging verzelfstandigen en de Nationale Politie in 2013 zijn intrede deed, werd de divisie Spoorwegpolitie opgeheven. Sindsdien ligt de verantwoordelijkheid voor veiligheid op het spoor bij verschillende politie-eenheden in het land.