Vijf redenen waarom je de Britse verkiezingen moet volgen

1. Het is razend spannend De peilingen wijzen al maanden op een nek-aan-nekrace tussen de twee grote partijen: de Conservatieven van David Cameron en Labour van Ed Miliband. De kiezers zien in Cameron een premier, maar vertrouwen zijn partij niet als het gaat om sociaal beleid. Labour vertrouwen ze daarin wel, maar Ed Miliband is volgens

1. Het is razend spannend

MayElections

Foto may2015.com

De peilingen wijzen al maanden op een nek-aan-nekrace tussen de twee grote partijen: de Conservatieven van David Cameron en Labour van Ed Miliband. De kiezers zien in Cameron een premier, maar vertrouwen zijn partij niet als het gaat om sociaal beleid. Labour vertrouwen ze daarin wel, maar Ed Miliband is volgens hen geen staatsman. De campagne, een tv-debat en talloze interviews en optredens hebben daarin nog geen verandering gebracht. En er is nog slechts een maand te gaan…

2. De Britse politiek wordt steeds ‘Europeser’

De kans dat één van beiden een meerderheidsregering (met meer dan 323 zetels in het Lagerhuis) kan vormen, lijkt uitgesloten. En - heel ongewoon voor een land dat in 2010 zijn eerste na-oorlogse coalitie kreeg - wordt er daarom in de campagne gesproken over deals, coalities, gedoogsteun en rode lijnen.

Foto ITV

Foto ITV

Dat betekent dat de ‘kleintjes’ opeens relevant zijn geworden. Dat liet het eerste tv-debat van vorige week (en het enige waar Cameron aan meedeed) zien: zeven partijleiders op één podium, onder wie Leanne Wood van Plaid Cymru (nu 3 zetels), Nigel Farage van UKIP (2 zetels) en Natalie Bennett van de Green Party (1 zetel).

Vooral de Schotse nationalisten zijn van belang. Volgens de peilingen kan de SNP Labour in Schotland wegvagen. De kans op een Labour-meerderheid wordt daardoor kleiner. Maar niet de kans op een Labour-regering. Partijleider Nicola Sturgeon heeft gezegd dat zij alles zal doen om Cameron uit Downing Street te houden. Oftewel: de SNP zal Labour gedoogsteun geven (maar voor wat hoort wat)

Verkiezingsposter Conservatives

Verkiezingsposter Conservatives

Maar vlak de huidige coalitiepartner, de Liberaal-Democraten niet uit. Zij lijdt onder regeringsdeelname, en met name onder een campagnebelofte uit 2010 over collegegeld die ze verbrak, en waarvoor partijleider Nick Clegg eindeloos excuses maakt. In de peilingen doen de LibDems het misschien slecht, maar het aantal stemmen zegt weinig over het aantal zetels.

3. Het Britse kiesstelsel maakt de uitslag nóg onzekerder

Want de Britten stemmen niet op een partij, maar op een kandidaat van een partij in hun eigen kiesdistrict. Eigenlijk gaat het om 650 miniverkiezingen, waarvan zo’n 140 echt spannend zijn, de zogenoemde marginals. Omdat LibDem-stemmers geografisch dicht bijeenzitten (bijvoorbeeld in universiteitssteden), en UKIP-stemmers over het hele land zijn verspreid, kan de eerste met een lager percentage stemmen straks toch méér zetels winnen dan de tweede.

Oneerlijk? Tsja, in 2011 was er een referendum (op voorstel van de LibDems) om het kiesstelsel te veranderen. Daar waren toen slechts de kiezers van 5 districten voorstander van.

4. Er is maar één zekerheid

Eén van deze twee mannen wordt premier

image

5. En dat maakt voor Nederland (en de rest van de EU) uit.

David Cameron heeft beloofd dat als hij opnieuw premier wordt er voor het einde van 2017 een referendum over het Britse EU-lidmaatschap wordt gehouden. Een meerderheid van de Britten wil lid blijven, mits - en daar zit de crux - de EU grondig wordt hervormd.

image

Daar is minder dan twee jaar de tijd voor. En wat zijn grondige hervormingen? Sommige Britten zullen genoegen nemen met beperkingen van migratie, anderen eisen dat Europa louter een vrijhandelszone wordt. Als Cameron niet genoeg hervormingen binnensleept, is de kans op terugtreding (een Brexit) groot.

Dat zal de verhoudingen binnen de EU veranderen. Een Grexit is één, de exit van een van de drie grote lidstaten is van een andere orde. Nederland verliest zijn bondgenoot als het om vrijhandel en de interne markt gaat, Frankrijk de enige andere defensiemacht, Denemarken en Polen een ander niet-euroland. De machtsverhoudingen zullen veranderen. En: eurosceptici in andere lidstaten zullen een Brexit als voorbeeld zien. Na een Brexit een Nexit?

Als Miliband premier wordt, komt er geen referendum. Althans, niet onmiddellijk. Maar een Labour regering zal er dag in dag uit door de (Conservatieve) oppositie aan worden herinnerd dat zij het volk geen keuze geeft. De verkiezing na deze - en die kan er met een minderheidsregering snel komen - zal om één ding draaien: Europa.