Van vier koeriers in Europa naar drie

Koeriersbedrijf TNT Express wordt overgenomen door FedEx. Als Brussel tenminste vindt dat de concurrentie in Europa er niet onder lijdt. De vakbonden zijn gematigd positief. Wat zullen de aandeelhouders vandaag zeggen?

Het Amerikaanse koeriersbedrijf FedEx wil TNT Express overnemen, maakten de bedrijven gisteren bekend. Vandaag zouden de aandeelhouders het bod van 8 euro per aandeel (4,4 miljard euro totaal) bespreken op de algemene aandeelhoudersvergadering in Hoofddorp. De Europese Commissie moet de overname nog goedkeuren.

1 Komt de overname als een verrassing?

Ja en nee. TNT Express leek zich voor te bereiden op een zelfstandig bestaan, na de splitsing in 2011 in post (TNT Post, nu PostNL) en pakketbezorging (TNT Express). Sindsdien is TNT bezig met reorganiseren. Duizenden banen worden geschrapt, verlieslatende divisies in China, India en Brazilië worden verkocht. TNT wil zich meer richten op Europa en op klanten in het midden- en kleinbedrijf. De hervorming is duur en mede-oorzaak van verlies de laatste jaren. Zwarte cijfers worden pas in 2016 verwacht. Topman Tex Gunning zei gisteren dat TNT net gereed was voor een zelfstandig bestaan.

Anderzijds verwelkomt Gunning het FedEx-bod en betekent de overname licht in de duisternis. Of in ieder geval het einde van een onzekere toekomst. Voor beide bedrijven en de aandeelhouders lijkt overname aantrekkelijk – en revanche voor een pijnlijke mislukking van twee jaar geleden. De overname van TNT door de Amerikaanse gigant UPS werd begin 2013 geblokkeerd door de Europese Commissie omdat die zou leiden tot te weinig concurrentie op de Europese koeriersmarkt.

2 Wat wil Brussel?

Concurrentie in het belang van klanten van koeriersdiensten. De Europese Commissie, in het bijzonder de Deense eurocommissaris voor Mededinging Margethe Verstager, moet de overname goedkeuren. FedEx en TNT hebben daar vertrouwen in omdat ze samen een minder groot marktaandeel hebben dan de combinatie UPS en TNT zou bezitten. Bij de beoogde overname door UPS ging het mis omdat van de drie internationaal opererende koeriers er twee zouden overblijven: UPS en DHL.

De Commissie oordeelde in januari 2013 dat het belang van klanten in vijftien Europese landen, waaronder Nederland, hierdoor geschaad zou worden. Minder keuze, hogere prijzen. Klanten zijn hierbij niet zozeer particulieren, maar bedrijven die hun pakjes per se de volgende dag bezorgd willen hebben in een ander Europees land. Denk aan halfproducten, onderdelen en monsters.

3 Wie zijn de concurrenten?

De Europese Commissie maakt onderscheid tussen zogenoemde ‘integrators’, koeriersbedrijven met een geïntegreerd netwerk voor lucht- en wegtransport, en bedrijven met alleen wegtransport. In Europa opereren slecht vier integrators: Deutsche Post-dochter DHL met een marktaandeel van naar schatting 41 procent, UPS met 23 procent, TNT met 14 procent en FedEx met 10 procent. Volgens TNT is de overname goed voor de concurrentie binnen Europa: nu zijn er twee sterke en twee zwakke partijen, na de overname – gepland voor voorjaar 2016 – zijn er drie sterke partijen. Andere koeriersdiensten zijn vaak verbonden aan nationale postbedrijven: DPD en Chronopost zijn van het Franse La Poste, GLS en Parcelforce van de Britse Royal Mail. Hun wegtransport gaat meestal niet verder dan het buurland.

4 Zal de overname banen gaan kosten?

Dat lijkt mee te vallen. Volgens de directies van FedEx en TNT sluiten de activiteiten en netwerken van beide bedrijven zo goed op elkaar aan dat er weinig overlap is en er dus weinig zal worden bezuinigd op het aantal personeelsleden. In Nederland werken ruim 2.000 van de 58.000 TNT-werknemers.

FNV-bestuurder Reinier Stroo is „voorzichtig” positief omdat de toekomst van TNT erg onzeker was, maar hij wil een schriftelijke verklaring van de directie dat er geen gedwongen ontslagen komen. Hij vreest wel verdere uitbesteding van werk aan zelfstandigen, een ontwikkeling die al enige tijd gaande is. Richard van de Zande, voorzitter van de Ondernemingsraad: „We zitten sowieso in een overgangsfase, dit zou een lichtpuntje kunnen zijn. Je staat een stuk sterker met een groot bedrijf achter je. In Europa is weinig overlap, dat is gunstig voor het baanbehoud.”

5 Hoe zit het met PostNL?

Voor voormalig zusterbedrijf PostNL is de overname goed nieuws. Bij de splitsing in 2011 kreeg de postbezorging een belang van 30 procent in de pakketbezorging, ter waarde van 1,6 miljard euro. Een paar maanden later was de helft van dat vermogen verdampt door sterke koersdaling van TNT Express.

Die koppeling geldt nog steeds: PostNL wordt meegesleurd en wil het belang in TNT zo snel mogelijk kwijt. Het hoeft niet te verbazen dat de directie van PostNL, dat nu nog 14,7 procent van de aandelen van TNT bezit, haar onherroepelijke goedkeuring aan de overname heeft gegeven. Het FedEx-bod kan PostNL 642 miljoen euro opleveren, heeft het bedrijf gisteren bekendgemaakt. De koers schoot omhoog.