Schippers en NZa: blijf rolvast

Minister Schippers (Volksgezondheid, VVD) heeft de juiste lessen getrokken uit de onthutsende gang van zaken vorig jaar bij de NZa, de toezichthouder in de gezondheidszorg. De zelfmoord van medewerker Arthur Gotlieb, diens genegeerde zwartboek met interne misstanden en het aftreden van de bestuurders na onthullingen over hun declaraties, stortten de Zorgautoriteit in een crisis.

Dat gaat elke burger aan. In de zorg in brede zin, inclusief de geestelijke gezondheidszorg, gaat jaarlijks meer dan 90 miljard euro om. Het merendeel van deze miljarden wordt bij burgers en bedrijven geheven als belasting of verplichte premie.

Mede op basis van de conclusies van twee onderzoeken neemt minister Schippers maatregelen. De belangrijkste is een verbetering van rolverdeling en rolbewustzijn tussen het ministerie en de NZa. Daar bleek wel wat aan te schorten. Steun aan een ziekenhuis die de NZa niet wilde geven, bleek wel via ambtenaren te regelen te zijn. Het geeft vertrouwen dat minister Schippers duidelijk vaststelt dat beide partijen zich aan die rolverdeling moeten houden.

Het ministerie blijft regelgever en de minister is aanspreekbaar in de Tweede Kamer. De NZa is verantwoordelijk voor de uitvoering en voor de controle op de naleving van onder meer de Zorgverzekeringswet door de verzekeraars. Minister Schippers profileert de NZa publiekelijk als een bondgenoot van patiënt en premiebetaler, kortom als een ‘burger- en consumentenbond’ die kan ingrijpen als diens belangen in het geding zijn. Mogelijke overtredingen melden wordt makkelijker, belooft de minister.

De rolverdeling die de minister voor ogen staat, is logisch en passend, maar roept ook vragen op. Terecht ziet de minister af van een aparte raad van toezicht voor de NZa. Zo’n constructie vertroebelt de verantwoordelijkheden. De recente aanvaring tussen minister Dijsselbloem (Financiën, PvdA) en de raad van toezicht bij financieel controleur AFM over een topbenoeming maakte dat nog eens extra duidelijk. De vraag is wel wat de toegevoegde waarde is van de uitbreiding van de rol van de raad van advies bij de NZa, die Schippers wil. Als de NZa wil weten hoe ‘het veld’ over iets denkt, kan dat ook minder formeel.

De logica van de voorgestelde nieuwe verhoudingen bij de NZa moet niet op zichzelf staan. De overheid heeft de laatste twintig jaar talloze (controle)taken uitbesteed aan aparte organisaties. Ook daar moet van tijd tot tijd een ‘gezondheidsonderzoek’ plaatsvinden zoals bij de NZa is gedaan, maar graag zonder de dramatische aanleiding. Onderzoek om te beoordelen of de rolverdeling met de overheid nog aan de huidige maatstaven voldoet.