Feest van roeien en ‘zooien’

Voor de 132ste maal werd zondag de Varsity geroeid. Veel lol, veel bier, maar het Rotterdamse Skadi mag als winnaar tevreden zijn. „Dit is geen boerenkoolwedstrijd.”

Het Rotterdamse Skadi won op Eerste Paasdag voor de achtste keer het hoofdnummer van de Varsity, de Race der Oude Vieren. Foto Bastiaan Heus

Hij staat nog wat na te druipen. Piemelnaakt, alleen een blauwgrijze stropdas om. De temperatuur van het water? „IJskoud!” Maar het kan Jasper Klasen, eerstejaarsstudent geneeskunde in Rotterdam, even niets schelen. Skadi, zijn roeivereniging, heeft zojuist de Varsity gewonnen. En een overwinning in de Race der Oude Vieren is nu eenmaal de hoogste prijs die een studentenvereniging kan winnen.

Zo wordt dat gevoeld, zo is dat altijd geweest sinds in 1878 het Leidse Njord en de Delftse roeivereniging Laga het tegen elkaar opnamen, naar het voorbeeld van de jaarlijkse boat-race tussen Oxford en Cambridge in Engeland. „Dit is geen boerenkoolwedstrijd”, had Nico Rienks, roei-icoon en tweevoudig winnaar van olympisch goud, vooraf geschetst. „Alle toppers weten van elkaar wie de Varsity heeft gewonnen.” Zelf won hij hem in 1989 met Okeanos. „De worsten en koteletten vlogen me om de oren.” Want ook dat is de Varsity: de rivaliteit tussen de fans wordt vaak met moddergooien beslecht.

Kroegjool

Geheel volgens de traditie is Jasper met wel honderd fans naakt het Amsterdam-Rijnkanaal ingesprongen om met de ‘Oudste’ het feest van de overwinning te vieren. De mannen naakt met alleen de verenigingsstropdas om, de vrouwen in slip en bh. De reddingsbrigade waakt nauwlettend voor onderkoeling. „Wat een feest”, blauwbekt Jasper, terwijl hij zich met een handdoek afdroogt. Zelf heeft de achttienjarige student meegedaan in het voorprogramma, bij de ‘overnaadse vier’. „Zevende geworden, maar dat mag de pret niet drukken.”

Het is feest vanavond in Rotterdam om de overwinning van de ‘gouden blikken’ te vieren. De ‘kroegjool’ is een van de tradities waarmee de Varsity is omgeven. Het is op Eerste Paasdag alweer de 132ste editie. De Varsity is zelfs bekroond tot Immaterieel Cultureel Erfgoed. In de marge van alle luidruchtigheid worden zondag daarvoor de handtekeningen gezet.

De Varsity is sport op het scherp van de snede en corporaal carnaval ineen. Er wordt geroeid, gelachen en gedronken. Op het water van het Amsterdam-Rijnkanaal bij Houten strijden verenigingsploegen in wel tien nummers om de hoogste eer, in de hospitality-tenten op de oever halen oud-kampioenen herinneringen op. Een deel van het publiek – volgens de organisatie zijn er vijfduizend toeschouwers – heeft zich opgetuigd met beduimelde verenigingsjasjes, strooien hoedjes en wandelstokken.

Iedereen wacht op het gevecht tussen de Oude Vieren, het hoogtepunt van de dag. Een race tussen de beste verenigingsroeiers, inclusief stuurman of stuurvouw. Het Rotterdamse Skadi verslaat in het laatste deel van het drie kilometer lange parcours Njord, met anderhalve seconde, en Nereus, twee grootmachten in het studentenroeien. Het Amsterdamse Nereus won de Varsity al veertig keer, Njord ‘21,5’ en Skadi acht keer.

Maar één nationale topper

De nationale elite ontbreekt in dit pre-olympische jaar. Alleen het Utrechtse Triton, dat na 48 jaar wel weer eens wil winnen, heeft een topper aan boord: oud-wereldkampioen Kaj Hendriks en nu een van de roeiers van de nieuwe Holland Acht die volgend jaar op de Spelen van Rio prijzen hoopt te winnen. „Kaj heeft van de bondscoach gratie gekregen”, grapt Govert Viergever, roeier van Nereus en ook kansrijke kandidaat voor de Holland Acht. Zelf heeft hij van de Varsity afgezien om zich op de nationale acht te richten. „Ik had er niet aan moeten denken om mee te doen. Er gaat zoveel energie zitten in trainingen, plechtigheden en diners.”

De 25-jarige student Sport, Management en Ondernemen won vorig jaar de Varsity, voor de tweede keer. „De race winnen betekent eeuwige roem. Je eigen haakje aan de kapstok in de kleedkamer. De druk van de vereniging om te winnen is groot. Als je wint, ben je een held. De Varsity blijft een bijzondere uitdaging. Drie kilometer op het water van het Amsterdam- Rijnkanaal dat niet voor het roeien is gemaakt.” Viergever, in een rood Nereusjasje, vindt dat de traditionele race wordt bedreigd door een overmaat aan regels en bewaking. „De Varsity heeft zijn eigen gezicht. Het dreigt een beetje een toeristisch festival te worden. Het succes van de wedstrijd is dat alles kan. Roeien en een beetje zooien, daar moet het om blijven gaan.”

Weer geen prijs

Voor de roeisport is de Varsity belangrijk, zeggen de oudgedienden. „Als de Varsity er niet was geweest, dan zou roeiend Nederland op een veel lager peil staan dan nu”, zegt Berend Brummelman (72), oud toproeier en lid van de Oude Vier van Triton die in 1967 voor de laatste keer won. „Het studentenroeien wordt hier gevormd.”

Ondanks Kaj Hendrikse heeft het Utrechtse Triton opnieuw geen prijs. „Ach”, relativeert een medewerkster van de Varsity „wij van Triton leveren veel mensen om de dag te laten slagen. Als we hadden gewonnen, had zo’n beetje de hele organisatie in het water gelegen.”

Om zes uur is het Amsterdam-Rijnkanaal weer van de scheepvaart. Op de oever glinsteren duizenden plastic bierbekers in de harde middagzon. De grijzende passagiers van cruiseschip Bellevue glijden er verbaasd langs.