Deze juridische hulp kost 25 cent per minuut

Het Juridisch Loket sluit de inloopbalie. Efficiënter, heet het. Goedkoper ook. De sociaal advocaat ziet extra problemen.

De man bij het Juridisch Loket in Almere wil scheiden en komt een verwijsbrief halen. Daarmee kan hij bij de rechtsbijstand 53 euro korting krijgen op zijn eigen bijdrage aan de sociaal advocaat. De jurist achter de balie vraagt of hij de verwijsbrief zal e-mailen. De man neemt hem liever op print mee. „Je weet nooit wie je mail leest.”

Zomaar even langskomen, zoals deze man vorige week deed, is vanaf vandaag niet meer mogelijk in Almere. De Juridische Loketten in Nederland sluiten hun inloopbalies. In kleinere gemeenten kunnen mensen vanaf nu alleen op afspraak langskomen, of telefonisch informatie vragen. In grote steden als Amsterdam en Rotterdam kunnen cliënten nog tot 11 mei zonder afspraak met hun juridische vragen terecht. Daarna moeten ze ook hier een afspraak maken.

Het Juridisch Loket is tien jaar geleden opgericht als moderne versie van het vroegere Bureau voor Rechtshulp. Het Loket wordt via de Raad voor Rechtsbijstand gefinancierd door het ministerie van Veiligheid en Justitie en geeft gratis juridisch advies aan mensen met een laag inkomen. Het verschil met de rechtswinkel, die ook gratis juridisch advies verleent, is dat bij het Juridisch Loket enkel afgestudeerde juristen (wo- danwel hbo-niveau) werkzaam zijn. Bij de rechtswinkel werken veelal rechtenstudenten, vaak als vrijwilliger.

Doorverwijzen

Het Loket verleent cliënten advies en kan – net als een huisarts – doorverwijzen; naar een sociaal advocaat of mediator. Alleen met een verwijsbrief van het Juridisch Loket krijgt de cliënt korting op zijn eigen bijdrage en is de advocaat of mediator verzekerd van subsidie uit de rechtsbijstand.

Maar de Raad voor Rechtsbijstand heeft de laatste jaren te maken gekregen met bezuinigingen – en daarmee het Juridisch Loket ook. Dat moest vorig jaar al 10 procent van zijn medewerkers ontslaan. Nu werken er nog 250 juristen, verspreid over dertig vestigingen in Nederland.

Intussen neemt de vraag naar juridische hulp alleen maar toe. Bij inloopvestigingen in de Randstad staan mensen vaak ver voor openingstijd voor de deur en kan de wachttijd voor een inloopgesprek tot een uur oplopen. Per jaar verleent het Loket zo’n 900.000 gratis juridische adviezen en trekt de website drie miljoen bezoekers.

Dat moet nu efficiënter. Door cliënten alleen nog op afspraak te laten langskomen, zouden medewerkers van het Juridisch Loket zich beter kunnen voorbereiden op de vragen en cliënten sneller van dienst kunnen zijn. Zonder inloopbalie kunnen meer medewerkers achter de telefoon worden ingezet, waardoor de wachttijd voor telefonische vragen zal teruglopen. De service blijft het zelfde, zegt het Juridisch Loket.

Daar is niet iedereen het mee eens. Michiel van Nispen, Tweede Kamerlid voor de SP, noemde het eerder onbegrijpelijk dat de inloopbalies sluiten. Ook sociale advocatenkantoren hebben hun ongenoegen geuit. Het sluiten van de inloopbalies zou de toegang tot het recht verslechteren.

Volgens sociaal advocaat Reinier Feiner zal de sluiting van de inloopbalie van het Loket „enorm veel bureaucratische rompslomp” met zich meebrengen. „Het is al gedoe om je cliënt heen en weer te moeten sturen naar het Juridisch Loket, maar als ze niet meer zonder afspraak langs kunnen komen, gaat dat al helemaal een probleem vormen”, zegt Feiner.

Beltegoed

Dat de inloopbalie voor een 0900-nummer wordt ingeruild, is volgens Feiner onacceptabel. „Het gros van mijn cliënten heeft een telefoon met maar een paar euro beltegoed. Daarnaast spreken ze vaak niet goed Nederlands. Ik zie niet hoe zij op een efficiënte manier via de telefoon geholpen kunnen worden of een afspraak kunnen maken, zonder dat het ze veel geld gaat kosten.”

De telefoonlijn kost 25 cent per minuut. Feiner verwacht dat zijn cliënten in de praktijk vanuit zijn kantoor gaan bellen. Volgens hem kan het Juridisch Loket in de nieuwe vorm beter worden afgeschaft: gratis juridische hulp kan je ook krijgen bij de studenten van de rechtswinkel.

Een woordvoerder van het Juridisch Loket begrijpt de bezwaren van Feiner, maar wijst erop dat hoe meer mensen eerst langs het Juridisch Loket gaan, hoe meer geschillen zonder advocaat en dus zonder extra kosten voor de cliënt kunnen worden opgelost. 85 procent van de mensen die aankloppen bij het Juridisch Loket, wordt volgens de woordvoerder daar al geholpen. „Mensen zijn vaak zelfredzamer dan ze denken”, zegt de woordvoerder.

Na de man die wil scheiden is in Almere een 45-jarige vrouw aan de beurt. Ze heeft een grote huurachterstand en haar huisbaas dreigt met de deurwaarder. Ze zit al in de schuldsanering. Een rechtszaak zal haar nog hogere schulden opleveren. Tot 13.00 uur had ze de tijd om de huur over te maken, en nu is het een kwartier later. „Ik zit helemaal vast”, zegt ze.

Haar kan de jurist achter de balie geen soelaas bieden. Hij verwijst de vrouw door naar haar maatschappelijk werker bij de schuldsanering.