Brieven

VS tonen hoe het niet moet

Het Grote Verhaal van 1 april gaat over een Amerikaans echtpaar dat wordt vervolgd wegens verwaarlozing van hun kinderen van zes en tien, omdat ze die vanuit een nabijgelegen park alleen naar huis hadden laten lopen.

Een 1-aprilgrap? Ik vrees van niet. Het onderstreept hoe de Amerikaanse samenleving normaal gedrag uit het oog verloren heeft.

Naast al het fraais (o.a. uit Hollywood en Sillicon Valley) is Amerika het land van de groeiende obesitas, het land van de kloof tussen straatarm en steenrijk, onbetaalbare gezondheidszorg, de claimcultuur en de ongebreidelde consumeerdrang. Het land waar men de auto neemt om in de sportschool 300 meter verderop te gaan fitnessen. Amerika is het land van steeds minder groente en fruit en steeds meer vitaminepillen.

De VS lopen qua welvaart één à twee generaties voor op West-Europa. Laat het voor ons een waarschuwing zijn welke kant het vooral niet op moet.

Radicalisering

Schaamtecultuur moslims

Doorslaggevend voor agressief gedrag, excessief geweld en radicalisering is schaamte. Dat pijnlijke gevoel ontstaat door ervaringen met en diepgewortelde angst voor vernedering en krenkende uitsluiting. Bij een opeenstapeling van schaamte-ervaringen worden we verraderlijk. Aanval wordt de beste verdediging. Geweld wil schaamte lozen. If you can’t join them, beat them.

Moslims wijzen naar de westerse samenlevingen. De Amerikanen en Europeanen zijn islamitische landen binnengevallen, doodden honderdduizenden burgers en martelden gevangenen. Arbeidsmigranten werden uitgebuit en gediscrimineerd. Het symbool van vernedering vormt Israëls optreden tegen de Palestijnen.

Deze kritiek op het Westen gaat voorbij aan de schaamte-ervaringen binnen en door de eigen moslimgroepen. Het eigen aandeel in vernederingen is overdonderend.

Hoe gewelddadig ook, Israël is een verademing in het licht van islamitische dictaturen in het Midden-Oosten. Saoedi-Arabië is zo’n rijk land dat het alle islamitische migranten in de westerse wereld zou kunnen opnemen. Een hadj (pelgrimstocht) mag een onweerstaanbaar verlangen zijn, migreren is geen optie, alleen al vanwege de tirannieke onderdrukking. De eigen islamitische context blijkt zo structureel een beschamend ijkpunt.

Een andere bron van schaamte is het onvermogen om de (im)materiële verworvenheden van de westerse wereld met eigen prestaties te benaderen, laat staan te overtreffen. Niet minder beschamend pakt de toenemende emancipatie van moslimvrouwen uit. Hierdoor verliezen mannen hun meerderwaardigheid. Een vernedering die agressieve vrouwvijandigheid in de hand werkt. De succesvolle ‘bevrijding’ van hun vrouwelijke generatiegenoten vormt ook een pijnlijke kritiek op vrouwen die vasthouden aan traditionele patronen. Het mag niet verbazen dat vanuit die schaamte-ervaring juist de versterking van tradities wordt opgezocht, bijvoorbeeld in het IS-kalifaat. Voorts beschaamden succesvolle migranten de velen die dit niet lukte. De diversiteit aan schaamte-ervaringen is moeiteloos uit te breiden: denk aan de geweldvolle tegenstellingen tussen shi’ieten en sunnieten, eerwraak, racisme en antisemitisme, huiselijk geweld en incest, mondigheid en tegenspraak, homoseksualiteit en andere aspecten van de huwelijkse moraal.

Anders dan verluidt, doen moslims deze schaamte-ervaringen juist ook volop in eigen gelederen op.

Aart Broek

Basisinkomen

Een paardenmiddel is het

Rutger Bregman wil met een basisinkomen de armoede in Nederland aanpakken (1/4). Dat laatste lijkt een paardenmiddel.

Twee belangrijke groepen die het meest van een basisinkomen zullen profiteren, zijn studenten en niet-werkende partners. Waarom moeten deze groepen ondersteund worden? Waren de redenen om voor deze groepen de inkomensondersteuning te verlagen nu niet juist om meer geld in het onderwijs te investeren en om de emancipatie van de vrouw te bevorderen? Een essentieel nadeel van een basisinkomen blijft, nog los van de economische effecten van hogere belastingen, dat het de instrumenten van de overheid om inkomens te ondersteunen uit de handen rukt. Nu zijn er diverse sociale regelingen voor mensen afhankelijk van hun werksituatie, leeftijd, gezinssituatie en gezondheid. Deze zijn nog steeds flexibel. Als er maar voldoende politieke wil is (dat die ontbreekt lijkt het eigenlijke probleem) zou je zonder paardenmiddel de armoede kunnen aanpakken. Dat heet maatwerk.

Stefan van Krimpen

Achmea

Machtsverschuiving GZ

De onfatsoenlijke bejegening van collega Chantal van het Zandt door Achmea was mij reeds bekend uit haar publicatie in Medisch Contact. Het vervolg, zoals beschreven door Jutta Chorus (31/3), toont aan dat Achmea nog steeds geen respect kan opbrengen voor zorgprofessionals. Cijferfetisjisme is kennelijk voor Achmea belangrijker dan goede zorg voor klanten. Dokter Van het Zandt en haar collega’s zijn het slachtoffer van de machtsverschuiving in de gezondheidszorg (van dokters naar assuradeurs) als gevolg van het onzalige concept van marktwerking in de gezondheidszorg.

De politiek is aan zet om deze doorgeschoten onbalans te repareren. Wat de patiënten van Van het Zandt betreft ervaar ik plaatsvervangende schaamte.

Bij dezen wil ik mijn steun betuigen aan Van het Zandt en haar sterkte toewensen bij het bijhouden van allerlei zinloze statistiekjes. Goed dat Chorus deze schrijnende misstand in de ooit zo geoliede gezondheidszorg onder de aandacht brengt.

J.J. Keuning Internist

VMO-baas

Wat nou jaloezie?

Als ik aanmerkingen maak op een pooier die door vrouwenhandel en uitbuiting (door wangedrag) zichzelf verrijkt, dan zal de pooier mij toch niet snel van ‘jaloezie’ betichten. VMO-baas Hans de Boer is minder fijngevoelig (2/4).

M. Fischer

Correcties en aanvullingen

20 miljard, niet miljoen

In Historische machtswissel op stapel (31 mrt, p. 1) staat dat 20 miljoen dollar aan olieopbrengsten verdween. Dat moet 20 miljard dollar zijn.