Al-Shabaab is sterk door zwakte van Kenia

Terreur is diep verankerd in Kenia, zegt de president. De hersenspoeling van Al-Shabaab werkt goed.

Twee meisjes zoeken steun bij elkaar. Ze overleefden donderdag de slachtpartij op hun universiteit in Garissa. Foto Tony Karumba/AFP

Voor hun massaslachting van 142 studenten donderdag in Kenia verbleven de vier daders enkele dagen in een hotel in het stadje Garissa. Zonder op te vallen volgden ze colleges om de universiteit te verkennen. Ook zouden ze er als schijnbare 1-aprilgrap een mededeling hebben opgehangen over een dreigende gijzeling. De meeste gedode terroristen van Al-Shabaab blijken Kenianen. President Uhuru Kenyatta zei na de aanslag: „De planners en de financiers van dit terrorisme zijn diep verankerd in Kenia.”

Gisteren voerde de Keniaanse luchtmacht aanvallen uit op twee kampen van Al-Shabaab in Somalië.

Na de interventie in 2011 door 3.500 Keniaanse soldaten in het zuiden van Somalië, waar ze een bufferzone opzetten, heeft het geweld van Somalië zich naar Kenia uitgebreid. Met succes rekruteerde Al-Shabaab honderden Kenianen. De voortvluchtige Mohamed Kuno, het vermoedelijke brein achter de aanslag, gaf les op een islamitische school in Garissa. De bij de aanslag omgekomen leider van de operatie, Abdirahman Mohamed Abdullahi, is zoon van een lokale bestuurder. Hij studeerde rechten aan de universiteit in Nairobi.

Corruptie

Al-Shabaab kon uitgroeien tot een formidabele terreurgroep door corruptie en inefficiënte in het Keniaanse veiligheidsapparaat én door lokale onvrede en jeugdwerkloosheid. Tot 2012 controleerde de beweging steden en grote gebieden in Somalië, maar na offensieven van de 22.000 man sterke vredesmacht van de Afrikaanse Unie is de aan Al-Qaeda gelieerde groep teruggedrongen naar onherbergzame gebieden. Amerikaanse drones schakelden talrijke prominente leiders uit. Hoe meer Al-Shabaab terrein verloor, des te efficiënter het werd in het uitvoeren van terreuracties. Die vinden tegenwoordig meer plaats in Kenia dan Somalië zelf. De laatste drie jaar kwamen meer dan 300 Kenianen om bij aanslagen.

„De rekrutering gaat nog steeds door, in moskeeën en jeugdcentra”, zegt Robert Ochola in Majengo, een woonwijk van Nairobi waar de groep ronselt. Ochola, onderzoeker van radicalisering onder Keniaanse jongeren, sprak onlangs een moeder wier zoon van 15 jaar was vertrokken naar Al-Shabaab in Somalië. „Zijn leraar had hem weggestuurd bij gebrek aan schoolgeld en de terroristen praatten op hem in. Ze zeiden: ‘Dit soort onderwijs heb je helemaal niet nodig, sluit je aan bij ons en je krijgt een goed inkomen.’ Voor ongeletterde armen in de sloppenwijken of voor afgestudeerde studenten: Al- Shabaab heeft voor iedereen een ander praatje, hun hersenspoeling werkt goed”.

Groot Somalië

Garissa ligt in een van de meest gemarginaliseerde streken van Kenia. In de jaren zestig streden Kenianen met een Somalische etnische achtergrond er voor aansluiting bij ‘Groot-Somalië’, een staat voor alle etnische Somaliërs in de Hoorn van Afrika. Sinds de hardhandige onderdrukking van deze rebellie voelen de Keniaanse Somaliërs zich tweederangs burgers; bestuurders uit Nairobi voelen zich er als in vijandig gebied. De onlangs geopende universiteit van Garissa (nu definitief gesloten) was de eerste instelling voor hoger onderwijs in het noordoosten.

Met zijn strategie om niet-moslims te doden en moslims te sparen probeert Al-Shabaab verdeeldheid te zaaien tussen de verscheidene geloofsrichtingen van Kenia. Toch lijkt voor gelovige ijzervreters in het religieus tolerante Kenia weinig plaats. Dominees, bisschoppen en imams keurden eensgezind de executie van christenen door Al-Shabaab af.

De grootste kritiek onder Kenianen betreft de overheid. Waarom duurde het acht uur voordat de antiterreurbrigade in actie kwam? „Kenianen voelen zich in de steek gelaten door hun leiders”, schrijft de Daily Nation.

John Githongo, ex-minister en prominent corruptiebestrijder, zegt: „Het besef begint in te dalen dat het Keniaanse veiligheidsapparaat is uitgehold door corruptie en incompetentie. We leven in gevaarlijke tijden die we zelf hebben gecreëerd. Al-Shabaab weet onze zwakheden briljant uit te buiten”.