U denkt niet. U wordt gedacht. Wij denken u

Mijn bronnen vertellen mij dat Opinie & Debat van NRC Handelsblad een themanummer gaat uitbrengen over De Dictator. De aanleiding zal Vladimir Poetin wel zijn, de ‘dictator’ van Rusland, waar het Westen zo mee worstelt. Of de uitspraken van Halbe Zijlstra, dat we ‘dictators’ een beetje de ruimte moeten geven, omdat je er meestal iets ergers voor terugkrijgt. Of waren het die berichten over de ‘supernanny’ en haar ‘dictatoriale’ aanpak?

Hoe dan ook, als de weekendbijlagen een onderwerp ontdekken weet je één ding: dat het er niet echt toe doet. Dictators zijn niet interessant. De dictatuur, dáár gaat het om. Maar ja, die is onzichtbaar, ongrijpbaar. U weet misschien dat hij er is, of u vermoedt het, maar hem aanwijzen of omschrijven kunt u niet. Dat is ook niet de bedoeling.

Maar hij is er wel degelijk, neemt u dat van mij aan. Ik kan het weten, ik hoor erbij. Als u tijdens het tandenpoetsen de kraan dichtdoet, terwijl u hem vroeger liet lopen – dat hebben wij gedaan. Als u zegt dat u hoge verwachtingen had van Obama, maar dat hij u toch is tegengevallen – dat is ons werk. Of u zegt dat ‘de zorg onbetaalbaar is geworden’ – daar hebben wij voor gezorgd. Als u bij Amazon iets koopt waarvan u niet wist dat het bestond – zelfde verhaal. Uw ‘consumentenvertrouwen’ – dat zijn wij. Dat u denkt dat Duitsland een mier is en Griekenland een krekel, die opgestoken vinger van Varoufakis – ons werk. Dat verhaal over de MH17 en de Boek – eveneens. De ‘liquidatie’ van Osama? Yep. Die executievideo’s van IS? Die maken wij. Dat ‘bonnetje’ van Ivo Opstelten – ja, dat ook. Als u morgen het hoofd schudt terwijl u de krant leest, of juist knikt – dan is dat omdat wij het willen. Waarschijnlijk heeft u daar schoenen bij aan waar u tien jaar geleden niet dood in gevonden wilde worden – dat soort dingen doen wij ook. Hoe? Heeft u even?

Wij filteren de informatie, wij rangschikken de data, wij kneden de taal, daar komt het op neer. U denkt dat u denkt wat u denkt, maar u denkt helemaal niet. U wordt gedacht. Wij denken u.

De dictator is slechts een rekwisiet dat wij gebruiken, een vogelverschrikker, een lokeend. Toon mij een ‘dictator’ en ik toon u een figurant, een Wehkamp-model. Goedkoop, vervangbaar als schoenzolen. Een clown. U denkt dat Vladimir Poetin Rusland regeert? Welnee. Poetin zit in het Kremlin omdat hij Rusland níet regeert. Als wij willen, is hij morgen weg, maar hij is de moeite van het verwijderen niet waard. Dictators zijn a dime a dozen. We hebben er meestal ook wel een paar in reserve, klaar om ingezet te kunnen worden. Of dubbelgangers, voor als hij nog even aan de macht moet blijven.

De geëxecuteerde Saddam was waarschijnlijk niet de echte, wij wisten op een gegeven moment zelf niet meer wie wie was. Dat was gênant, vooral administratief. De klant controleert de declaraties en dan wil je geen gezeur. Maar het maakt niets uit. ‘Hij’ is dood. Figuren als Saddam, Gadaffi, Assad, Poetin, ze dienen puur om de mythe van de dictator levend te houden. De makkelijk aanwijsbare bad guy die het allemaal gedaan heeft. De wereld is een circus: u staart geobsedeerd naar de clown, terwijl wij het decor veranderen.

Dus lees die speciale NRC-bijlage met al die spannende en kleurrijke verhalen over dictators vooral, maar geloof mij: het is misdirectie. De oudste truc in het boek. Net als dit stukje natuurlijk. Of niet?