Column

Ter verdediging van bankiers

Het maakt niet meer uit wat banken doen, hoe ze het doen, het is sowieso verkeerd. De bankier is de kop van jut geworden voor alle onvrede in de samenleving, een karikaturale boeman.

Iedere bankier zou de toneelvoorstelling De Verleiders, door de bank genomen, moeten bijwonen om de uiterst negatieve blik van de samenleving op bankiers goed te doorvoelen. Daarin speelt Victor Löw een joviale man die de brave strandtentuitbater Pierre Bokma financiële constructies in praat en vervolgens kil en afstandelijk de stekker uit zijn bedrijf en bestaan trekt. Vervolgens informeren de bankiers de getormenteerde Bokma doodleuk dat hij best tegen de bank mag procederen over deze immens onrechtvaardige gang van zaken, maar dat de bank alvast beslag heeft laten leggen op de financiële tegemoetkoming die uit die rechtszaak zou kunnen vloeien. De uitverkochte zalen van De Verleiders lachen, joelen en klappen. Het beeld dat overblijft, is helder: honden zijn het, die bankiers, ze draaien de kleine ondernemers onterecht de nek om.

Het is alleen niet waar. De Autoriteit Financiële Markten publiceerde vorige week een onderzoek naar hoe banken mkb-bedrijven in problemen behandelen. Want dit is een veel verteld verhaal: de bank trekt zo snel de stekker eruit, louter denkend aan eigen gewin, dat goedwillende ondernemers onterecht failliet gaan. Volgens de AFM is er niks van waar. Citaat: ‘De AFM heeft in het verkennend onderzoek niet gezien dat banken te snel overgaan tot overdracht van kredieten aan bijzonder beheer, het opzeggen van de kredietrelatie, of dat zij met maatregelen op faillissementen aansturen. In de onderzochte dossiers heeft de AFM geen onredelijke maatregelen aangetroffen, zoals disproportionele risico-opslagen. Wij hebben geen aanwijzingen gevonden voor een patroon van benadeling van klanten door banken.’ Helder. Het was geen groot nieuws. Dikke kans dat u er nu voor het eerst over leest.

Geen misverstand: ik ben heel kritisch op ons financiële systeem. De bankenmarkt is geen goed functionerende markt en zal dat ook nooit zijn. Dat is gewoon economische logica. Omdat grote banken weten dat ze gered worden door de staat als ze dreigen om te vallen, hebben ze de neiging te gaan gokken met belastinggeld. De winsten zijn immers voor hen, de verliezen voor de samenleving. Daarom moeten we banken kort houden.

Evenzo moeten we verkopers van financiële producten zeer sceptisch benaderen. Bedrijven en burgers worden telkens weer betoverd door gegoochel met geld, waarvan vooral de financiële instelling uiteindelijk wijzer wordt. We moeten een fundamentele discussie voeren over de vraag of het financiële systeem wel veilig is, of het anders georganiseerd moet worden. We moeten waakzaam en alert blijven.

Maar we moeten niet doen alsof ons financiële systeem een uit te roeien duivels monster is. Tegelijk met de gevaren zie ik de immense welvaart die het ons heeft gebracht. Geld vloeit makkelijker van plekken waar het over is naar plekken waar het nodig is. Dat is smeerolie in de motor van de economie. Zoveel meer burgers en ondernemers worden nu terecht kredietwaardig geacht.

Bankiers zijn zelf te stil in deze discussie. Er zijn te weinig bankiers die op een realistische manier uitleggen wat banken verkeerd hebben gedaan en wat desalniettemin hun nut is. Zonder een reclamepraatje af te draaien. De banken moeten in gesprek met de samenleving. Doen ze dat niet, dan dreigt een hardhandig gesprek van de samenleving met de banken.