Het rode gevaar

China is een land met 1,3 miljard inwoners, maar niet eens elf topvoetballers. Daar moet en zal verandering in komen. En die begint bij de 2.600 kinderen van de Evergrande Football School.

Flarden Spaans, afgewisseld met kreten Chinees, waaien over het grootste voetbalcomplex ter wereld met de toepasselijk naam Evergrande Football School, een Walt Disney-achtig complex in de groene heuvels ten noorden van het Zuid-Chinese Guangzhou.

Tientallen jochies in rode en gele shirts begrijpen precies wat de Argentijnse coach Guillermo Trama (38) bedoelt als hij met een stentorstem bevelen geeft: „ola Wang Mu, vamos, vamos, chuanqiu, chuanqiu” en „aaaiyiaa Zhang Xiaoge, vamos, qiu, qiu”.

De iel ogende Wang Mu (12), zoon van een Chinese vader en een Tanzaniaanse moeder, snapt dat hij de bal sneller moet afgeven en de breedgeschouderde Zhang (bijna 13), zoon van migrantenwerkers, moet eerder en harder op doel schieten. Hevig transpirerend krijgen de jongens na twee uur spelpatronen trainen twee minuten de tijd om te drinken.

Hijgend vertelt de duidelijk getalenteerde Zhang dat hij een speler in het Chinese nationale team wil worden en „voor China de wereldcup wil gaan winnen”. „Leugenaar, leugenaar, jij wil ook naar Ba Sa”, jennen de anderen lachend. Maar de onverzettelijk kijkende Zhang lijkt vastbesloten. Hij is van deze groep jongens de enige die de ambitie heeft om ter meerdere glorie van het moederland te voetballen; zijn teamgenoten dromen, net als miljoenen anderen in de wereld, van een plaats in „Ba Sa” (Barcelona) of „Asenal” (Arsenal) of „Manqiesite” (Manchester).

Hier in de verrassend schone lucht – de machinewerkplaatsen van de wereld liggen 100 kilometer zuidelijker – wordt op een nieuw sportcomplex dat zelfs voor Chinese begrippen gigantisch is, hard gewerkt aan de voetbalversie van de Chinese Droom. China, dat in de jaren twintig van de vorige eeuw over topteams beschikte, moet hervormd worden van een land dat sinds een jaar of tien gepassioneerd naar voetbal op tv kijkt en op uitslagen gokt naar een natie waar daadwerkelijk gevoetbald wordt.

Tussen droom en daad gaapt om historische en politieke redenen een kloof zo diep als de Yangtzerivier lang is. Maar China zou China niet zijn als er geen plan zou zijn om „nieuwe omstandigheden” te scheppen. Vorige week keurden de autoriteiten een plan goed om grootschalig te investeren in voetbalscholen naar het voorbeeld van de Evergrande Football School, in nieuwe terreinen, in scholen- en universiteitscompetities en in het nationale team.

Voetbal is de hobby van Xi Jinping

Het doel is, decreteerde partijleider, president en Voetbalfan Nummer 1 Xi Jinping: kwalificeren voor de wereldbeker, een WK-toernooi organiseren en een keer de wereldbeker winnen.

Dat een land met 1,3 miljard inwoners niet eens elf topspelers heeft vindt Xi Jinping frustrerend en onaanvaardbaar gezichtsverlies. Het Chinese nationale team staat op de wereldranglijst op de 103de plaats onder Equatoriaal Guinee. Xi is de nieuwe keizer van China en keizers hebben al eeuwenlang hobby’s, zeggen de sceptici die denken dat China nooit een voetballand zal worden.

Schooldirecteur Liu Jiannan (56) begrijpt de reserves wel. „Het allerbelangrijkste is dat wij de tijd moeten nemen om een heel systeem op te bouwen zodat er een hele grote reserve aan getalenteerde spelers en speelsters ontstaat. Daar hebben wij tien tot vijftien jaar voor nodig. Deze school bestaat nog maar twee jaar, dit is het begin van het begin”, legt hij uit.

Liu, hoogleraar sportwetenschappen en vicevoorzitter van de na corruptieschandalen hervormde Chinese Voetbalassociatie, presideert over een eclectisch complex dat associaties oproept met een vijf sterrenresort, een gerestaureerd Frans kasteel en een Beijings ministerie. De kantoren van hemzelf en 500 stafleden bevinden zich in het hoofdgebouw met Big Ben-achtige klokkentorens en middeleeuwse kantelen en bieden uitzicht op tuinen met waterpartijen en replica’s van de wereldbeker.

Aan de achterzijde bevinden zich de flats voor de 2.600 leerlingen en de 230 coaches en hun families, onder wie veertig Spanjaarden en Argentijnen, de eetzalen, de computerzaal en de bibliotheek. Met palmen en tropische planten gedecoreerde lanen leiden naar de 50 voetbalvelden, een stadion waar een Nederlandse club zich niet voor zou schamen, een olympisch zwembad en tennisbanen.

Innige banden met Real Madrid

De Evergrande Football School is het geesteskind van een van tien rijkste Chinese vastgoedmagnaten, Xu Jiayin uit Guangzhou (het vroegere Kanton). Deze voetballiefhebber en eigenaar van de Evergrande Groep kocht in 2010 de armlastige profclub van Guangzhou, haalde de Italiaanse topcoach Marcello Lippi voor 10 miljoen dollar per jaar naar China en begon aan de verwezenlijking van zijn plannen door met de FC Guangzhou niet alleen de nationale competitie te winnen, maar ook de Asian Champions League.

Uit deze successen vloeide het idee voort om geheel nieuwe, naar de voetbalacademie van Real Madrid gemodelleerde school op te zetten. Met de Spaanse topclub is een innige band gesmeed, zo blijkt uit de opzet van de school en het grote aantal door Real opgeleide jongerencoaches.

Directeur Liu beschrijft de school als de start van de Chinese voetbalrenaissance. Hij legt uit dat oorlogen, chaos en armoede in de 19de en 20ste eeuw ervoor zorgden dat China geen voetbalnatie maar een tafeltennis- en atletiekland werd.

„Voor tafeltennis heb je alleen maar een houten tafel nodig, een batje, een balletje. Dat is voor een doodarm land dus de meest geschikte sport, naast lopen, rennen en springen. Voor voetbal heb je velden nodig en accommodaties die geld kosten”, zegt Liu.

China wordt niet alleen rijker, Chinezen krijgen ook meer vrije tijd. „Nog steeds moet er heel hard gewerkt worden, maar vrije tijd is een nieuw, opkomend verschijnsel. En vrije tijd besteden aan een fysieke sport is een ontwikkeling van de laatste jaren”, aldus Liu. Een van zijn lastigste taken is ouders overhalen hun kleine keizers, meestal enig kind, naar een sportschool te sturen. Tijgermoeders denken dat sport eigenlijk tijdverspilling is en alleen maar afleidt van schoolprestaties. Bovendien staat voetbal gelijk aan corruptie, omkopingsschandalen en blessures.

„Het nieuwe en unieke aan de Evergrande Football School is dat wij op hoog niveau onderwijs geven. De studenten gaan vijf dagen per week naar de middelbare school zodat degenen voor wie geen voetballoopbaan is weggelegd, kunnen doorstromen naar de universiteit.” Van de 2.600 leerlingen, gescout op voetbaltalent en op leervermogen, zullen er hooguit 200 doorstromen naar profclubs.

Op de Evergrande Football School wordt jong talent niet gemaltraiteerd, zoals op andere sportscholen. Coaches die slaan worden meteen ontslagen en speciale leefcoaches moederen over de de 2.500 jongens en de 100 meisjes. De meesten komen uit families die zich de kosten (6.500 euro per jaar) kunnen veroorloven, en enkelen krijgen een volledige beurs.

Er is geen voetbaltraditie

„Het gaat heel lang duren voordat China een echt voetbal land wordt, vrees ik”, zegt coach Guillermo Trama. „Er is geen voetbaltraditie, deze kids hebben geen broers, vaders en ooms die van voetbal houden. Zij hebben thuis geen mogelijkheden, want amateurclubs bestaan hier niet, ze kunnen ook op straat nergens terecht.”

De energieke Argentijn werkt hier vanaf het begin in 2012 en heeft ontdekt dat zelfs jongens met onmiskenbaar talent een gebrek hebben. „Zij durven vaak niet in een fractie van een seconde te beslissen of zij moeten schieten of overspelen. Dat heeft volgens mij met het klassikale onderwijssysteem te maken waarin van leerlingen geen eigen initiatief wordt verwacht”, denkt Guillermo Trama, die toen hij in 2012 aantrad de militaire trainingsmethodes heeft ingeruild voor de meer persoonlijke aanpak van Real Madrid.

Trama wordt geassisteerd door de jonge, Spaanssprekende Chinese coach Wang Kai (27). „Weet je”, zegt Wang, „in voetbalopzicht zijn wij niet alleen de zieke man van Azië maar van de hele wereld, door alle corruptiezaken. Gelukkig is die ziekte niet dodelijk. Maar het herstel zal veel langer duren dan iedereen denkt.” <<