Het nieuwe leven van een klein vergeten gitaar-riffje

Een loopje uit een vergeten nummer van gitarist Phil Manzanera van Roxy Music werd gesampeld door rappers en producers Jay Z en Kanye West. Sindsdien hoort hij het overal terug. Tot zijn grote genoegen.

Gitarist Phil Manzanera tijdens een concert in 2005. Onder:Rapper Jay Z die een loopje van Manzanera verwerkte in het nummer ‘No Church in the Wild’. Foto’s Paul Bergen / ANP, Robert Vos / ANP (onder)

‘In 2011 was ik onderweg naar het kantoor van de BBC toen de telefoon ging. ‘Met Roc-A-Fella Records uit New York’, zei iemand. ‘Ik wilde je even laten weten dat Jay Z en Kanye West gitaarwerk van jou hebben gesampled op hun nieuwe album’. „‘Ik denk dat je je vergist hoor’, zei ik. Mensen verwarren me altijd met Ray Manzarek van The Doors. Maar ze lieten me door de telefoon mijn gitaar-riff horen, het was een loopje dat ik in 1978 had geschreven voor het nummer K-Scope [het openingsnummer van Manzanera’s gelijknamige album, red.]

„Zelfs ikzelf was dat nummer totaal vergeten. Hoe hadden ze in vredesnaam deze riff van dit onbekende album gevonden? Ik ging zoeken, en vond een film op YouTube met opnamesessies van Jay Z en Kanye in een hotelsuite in New York. Een goede vriend van Kanye, 88-Keys, kamt muziekzaken uit op zoek naar oude vinylplaten. Hij was, begreep ik, mijn plaat in de koopjesbak van zo’n winkel tegengekomen.

„88-Keys liet Jay Z en Kanye dertien verschillende beats horen. Eén daarvan was die van mij. En die kozen ze. Een absoluut wonderbaarlijke samenloop van omstandigheden. Als ik 88-Keys ooit tegenkom, zal ik hem stevig de hand drukken en een biertje aanbieden.

„Wat het geniaal maakt, is dat ze het hebben vertraagd. Niemand weet dat het niet alleen een gitaar is die je hoort. Ik speelde op de eerste noot van elke maat ook één toon op een mondharmonica, waardoor dat loopje een licht sinistere sfeer krijgt. Vertraag je dat, dan ontstaat gecombineerd met die lage gitaar een heel bijzonder geluid.

„In de zomer van 2011, een paar weken na het telefoontje, kwam Watch the Throne uit, en het werd een enorme hit. Het werd nummer 1 in de albumlijst, en haalde de platinastatus [300.000 verkochte exemplaren in Groot-Brittannië, red.] No Church in the Wild is het openingsnummer. Het eerste wat iedereen dus hoort die naar het album luistert is mijn riff. Terwijl ze waarschijnlijk niet eens weten wie ik ben.

„Ze zijn me een bedrag van zes cijfers schuldig, minstens, meer dan ik heb verdiend in de vijftien jaar met Roxy. Ik heb nog niets betaald gekregen, maar ik ben nu wel weer volledig overtuigd van de keuzes die ik heb gemaakt, waarom ik doe wat ik doe en wat de kracht van muziek is. Dingen komen en gaan – roem, rijkdom – dat interesseert me niet. Maar het voelt toch wel een beetje alsof er iemand daarboven heeft gezegd: ‘Weet je wat? Je bent nu al eeuwen bezig – nu mag je iets terug.’

„De erfgenamen van Marvin Gaye hebben kortgeleden hun zaak tegen Pharrell Williams en Robin Thicke gewonnen [voor hun wereldhit Blurred Lines zou het duo delen van Gayes nummer Got to Give It Up hebben geplagieerd, red.], maar dat vind geen goede uitspraak. Het ritme en de groove zijn vergelijkbaar, maar de tekst en akkoorden zijn anders. Een van de grootste kwesties op dit moment in de muziekwereld is het auteursrecht. De wetten zijn bedroevend uit de tijd, waardoor een schrijver vaak maar een fractie krijgt van het bedrag dat een platenmaatschappij verdient met diens muziek.

„Hoewel, in mijn geval hebben de platenbazen veel geregeld – maar ik ben een typische muzikant. Als het alleen aan mij had gelegen, had ik waarschijnlijk gezegd dat een paar honderd pond prima was. Jaren geleden belde een rapper die Ice-T heette met de mededeling ‘ik heb iets van jou gesampled’, en zei ik alleen maar: ‘Welja joh, geweldig, bedankt, dag!’ Ik had geen idee dat je daar geld voor kon krijgen. Ik weet niet eens wat daarmee gebeurd is, ik zou het eens moeten googlen.

„Laat duidelijk zijn: ik heb een manager nodig. Nooit één willen hebben omdat ik geen zin had om bevelen op te volgen. Wat zo geweldig was aan een band als Roxy Music is dat niemand ooit de baas over ons heeft gespeeld. Er zijn geen nieuwe plannen voor wat dan ook, maar als ik morgen Bryan Ferry zou bellen en zou zeggen: ‘Ik heb een geweldige melodie, zullen we weer eens wat spelen?’ Dan zouden we – wat er ook gebeurd is – dat zo kunnen doen. En we zouden het doen ook.

„Hoe dan ook, na het platina voor Watch the Throne zette ik een Google Alert op No Church in the Wild, en het bleef maar opduiken: in de film Safe House met Denzel Washington, in een Dodge-reclame die tijdens de Superbowl te zien was. Ik dacht: ‘Jemig, er is wat gaande daarboven. Wie je ook bent daar: dank dank dank! Ik hou me intussen gewoon gedeisd en blijf gitaar spelen.’

„Toen werd het 2013 en zat het in de film The Great Gatsby. Ik dacht: ‘Hoe is dat in godsnaam gebeurd?’ Bleek dat terwijl Jay Z en Kanye West aan het werk waren in New York, [filmregisseur] Baz Luhrmann even was komen buurten met Leonardo DiCaprio, net toen ze No Church in the Wild aan het opnemen waren. Waarna het in de film terechtkwam.

„Ik ging dat loopje overal horen, in reclames en tv-series. Momenteel zit het in een reclame voor de Audi Quattro. Op Spotify heeft het 57 miljoen hits. Het blijft maar doorgaan, fantastisch.

„Maar nu komt het meest bizarre. We gingen een maand geleden met vakantie naar Birma. Daar zaten we midden in het land, diep in de heuvels van Kalaw. We hadden tien kilometer gewandeld en wilden even bijkomen. Lagen we in bed naar de tv-serie Silent Witness te kijken, was daar ineens weer die riff! Wij konden daar in Birma alleen maar denken: ‘Jezus! Wat gebeurt er, wat betekent dit?’

„Dat loopje achtervolgt me. Als een klein vriendje loopt het me overal achterna. Ik heb er een nieuwe versie van gemaakt voor mijn nieuwe album. Ik dacht – als geintje – laat ik een versie van No Church in the Wild opnemen. Maar dan zonder de stukjes van Jay Z en Kanye! Beetje brutaal misschien, maar ach.

„Het ironische is dat ik die riff vijf keer heb gespeeld in 1978, ik heb het nu echt moeten leren spelen. Er zijn duizenden voorbeelden op YouTube hoe het moet, en ze doen het allemaal fout! Want toen Jay Z het vertraagde, werd de toonsoort Es, maar dat is heel moeilijk op een gitaar. Er zijn mensen van het Berklee College of Music, technisch ongelooflijk begaafd, die het zo spelen. Dat zou ik nooit kunnen. Dus heb ik een kleine YouTube-video gemaakt waarin ik laat zien hoe je het echt moet spelen. In A is het een makkie.”