Dankzij internet weet je niet wat je niet weet

foto thinkstock

Als mensen net de antwoorden op een aantal kennisvragen hebben opgezocht op internet, denken ze daarna dat ze meer algemene kennis hebben dan mensen die niet hebben zitten googelen. Dat blijkt uit een serie experimenten van psychologen van de Amerikaanse Yale University, gepubliceerd in Journal of Experimental Psychology: General (30 maart online).

Hun proefpersonen (in totaal meer dan 1.600, die via internet aan het onderzoek deelnamen) voelden zich na googelen niet zozeer zekerder, als wel minder ónzeker over hun vermogen om andere kennisvragen uit het hoofd, dus zonder internet, te beantwoorden. Het waren namelijk geen heel eenvoudige vragen, zoals ‘waarom zitten er deukjes in een golfbal’, ‘waarom zitten er jokers in een spel kaarten’, en ‘hoe wordt azijn gemaakt’. De proefpersonen werden alleen minder onzeker als het ging om vragen waarvan ze de antwoorden op internet konden opzoeken – ze werden niet in het algeméén minder onzeker.

Volgens de psychologen suggereren de resultaten dat we het internet zien als een soort ‘geheugenpartner’, waarmee we vrijelijk informatie kunnen uitwisselen – al is het dan eenrichtingsverkeer. En dan houden we niet zo goed bij wie wat wist, het internet of ons eigen brein. Daarbij bevoordelen we ons brein, met als resultaat een ‘illusie van kennis’.

Zulke illusies treden ook wel op zonder het internet. De onderzoekers noemen bijvoorbeeld een bibliothecaris die de kennis in zijn rolodex onbewust bij de kennis in zijn hoofd optelt en daardoor denkt dat hij meer weet dan hij weet. En in sommige beroepen kunnen mensen de kennis van hun team- of bemanningsleden tot hun eigen kennis rekenen – dat is ook een illusie. Maar omdat internet zó veel weet dat zó makkelijk en snel op te zoeken is, is de illusie door googelen misschien wel groter, schrijven de onderzoekers.

Ze vinden het niet per se erg dat mensen zichzelf overschatten: het geeft mensen die iets willen leren bijvoorbeeld zelfvertrouwen. Het probleem is wel dat je niet meer precies weet wat je wel en niet weet, wat onhandig kan zijn als je er een keer écht alleen voor staat.