Uitzichtloze strijd in Jemen

Tegenover het succes dat het nucleair akkoord met Iran betekent, staat de snel verslechterende situatie in Jemen. Er is een duidelijke samenhang: vrees bij zijn vijanden in het Midden-Oosten voor te grote invloed en macht van Iran.

Jemen is een republiek die in 1990 ontstond door samenvoeging van het noordelijke en zuidelijke deel van het land. Sindsdien is het bijna altijd onrustig geweest in dit islamitische land: burgeroorlogen die zich afspeelden in de schaduw van de grotere regionale conflicten in het Midden-Oosten en Afghanistan.

De ‘gewone’ Jemenieten zijn het slachtoffer van de voordurende gevechten om de macht tussen groeperingen en clans, bijvoorbeeld als de regionale poot van Al-Qaeda en verwante organisaties hun terreurdaden op het land loslaten. En zoals nu, nu een coalitie onder leiding van Saoedi-Arabië met bombardementen al honderden dodelijke slachtoffers heeft gemaakt.

Saoedi-Arabië bestrijdt de Houthi’s uit het noorden, die erin geslaagd zijn president Abdurabu Mansour Hadi uit de hoofdstad Sana’a te verdrijven. De Houthi’s zijn ook opgerukt naar de havenstad Aden in het zuiden, waar Hadi zich had verschanst.

Het lijkt erop dat dit steeds meer een sektarische strijd is geworden die het niet had hoeven worden. Globaal: de shi’iten in het noorden versus de sunnieten in het zuiden. Scherper: de zaydi-stroming binnen het shi’isme tegen de shafi-stroming van het sunnisme. De aanhangers van beide richtingen verschilden in geloofsovertuiging zo weinig van elkaar dat ze in dezelfde moskeeën konden bidden.

Hier is een religieuze oorlog opgeklopt om Jemenieten tegen elkaar op te zetten, terwijl het in werkelijkheid gaat om de vrees van shi’itisch Saoedi-Arabië voor de rol in de regio van sunnitisch Iran. Of Iran de Houthi’s werkelijk te hulp is geschoten is de vraag; zeker is wel dat er op zijn minst van publieke en morele steun sprake is.

Het is een riskante oorlog omdat grote delen van de regio erin kunnen worden meegesleept. Het Westen heeft er eigenlijk niets te zoeken, ook al steunen de VS hun olierijke bondgenoot Saoedi-Arabië, want wie moet er nu tegen wie worden beschermd? Terugkeer van het oude regime betekent geen herstel van de mensenrechten, want die werden al niet of nauwelijks nageleefd. Hetzelfde geldt voor de eventuele rentree van oud-president Ali Abdullah Saleh en familie, de dictator die in 2012 na dertig jaar tot aftreden werd gedwongen en die nu pragmatisch de zijde van de Houthi’s heeft gekozen onder het motto dat de vijand van vroeger best de gelegenheidsvriend van nu kan zijn. Intussen lijden de Jemenieten onder bombardementen, die niets oplossen, en onder een strijd die over hun hoofden wordt uitgevochten. Wijzer worden ze er niets van.

Correcties en aanvullingen

Sunnitisch/shi’itisch

In het commentaar Uitzichtloze strijd in Jemen (3/4, p. 2) zijn de termen shi’itisch en sunnitisch door elkaar gehaald. Correct is: sunnitisch Saoedi-Arabië en shi’itisch Iran.