Peperdure wielerploeg als speeltje

De eigenzinnige teameigenaar Oleg Tinkov ontsloeg Bjarne Riis, grondlegger en sportdirecteur van wielerploeg Tinkoff-Saxorevolutie, midden in het klassieke voorjaar. De Rus wil resultaten zien.

Oleg Tinkov fietst graag een paar uur voor het peloton uit. Hier in Verbier tijdens de Ronde van Zwitserland vorig jaar, in de outfit van zijn ploeg. Foto Gianluca Colla/Bloomberg

Wie zou zondagochtend op de Markt in Brugge niet in de schoenen willen staan van Peter Sagan? Weergaloos talent, vorstelijk betaald als kopman van de in fonkelend geel-blauw gestoken sterrenploeg Tinkoff-Saxo, topfavoriet voor de Ronde van Vlaanderen. Maar of de 25-jarige Slowaak het zelf ook zo beleeft? Onrust in de ploeg, nu eigenaar Oleg Tinkov genadeloos afscheid neemt van sportdirecteur Bjarne Riis. En over zijn kopman was de even rijke als excentrieke Rus al voor de start van het seizoen duidelijk. „Sagan moet dit voorjaar twee klassiekers winnen.” Aan de vooravond van Vlaanderens Mooiste wordt de druk er niet minder op.

Een dag nadat Sagan als vierde was geëindigd in Milaan-Sanremo barstte de bom. Riis, grondlegger en jarenlang het boegbeeld van de ploeg, werd door Tinkov per direct op non-actief gezet wegens gebrek aan resultaat. Deze week volgde de definitieve breuk. Maar of de oorlog tussen Tinkov en Riis leidde tot betere prestaties? In de semiklassieker E3 Harelbeke leek Sagan gesteund door een sterke ploeg op weg naar winst, tot hij in de laatste kilometers een dramatische inzinking kreeg. In een barre Gent-Wevelgem kon (wilde?) hij niet met de besten mee. Intussen kwam de andere dure kopman, Alberto Contador hard ten val in de Ronde van Catalonië.

En wat zei Tinkov? „We zijn een superteam en min 1 verandert niets”, twitterde hij. Geen mededogen met Riis. „Jullie vaderlandslievende held woonde zelf ook jarenlang in het buitenland”, voegde hij fijntjes toe voor teleurgestelde Denen. Zijn favoriete manier van communiceren. „Internet is voor porno, twitter voor de lol.” Grappen genoeg. „Bij 1.000 retweets doe ik het”, berichtte hij in 2014 over de mogelijke aankoop van Sagan. Een peperdure wielerploeg als speeltje, lang leve de lol?

Moderner product

Alsof hij de kritiek voor wilde zijn, kwam Tinkov (47) deze week met een doorwrocht betoog over de toekomst van de sport. „Het mondiale wielrennen moet veranderen of sterven”, schrijft hij in een persverklaring. Een model waarin de ploegen vrijwel uitsluitend afhankelijk zijn van sponsorinkomsten is niet houdbaar, stelt de Rus. Hij wil meer geld uit tv-rechten en een moderner ‘product’, met de beste renners in alle topwedstrijden. Nieuw zijn die ideeën niet. Maar geld is macht. Krijgt Tinkov gedaan wat anderen niet lukte?

Geboren in Siberië, waar zijn familie werkte in de mijnen van Leninsk Koeznetski. Getogen in de Sovjet-Unie, waar het communisme op z’n retour raakte en brutale ondernemers snel rijkdom vergaren. Tinkov verkoopt zijn diepvriesvoedselbedrijf Darya aan Chelsea-eigenaar Roman Abramovich. Elektronicaketen, restaurants tot een eigen biermerk toe: Tinkoff in plaats van Tinkov, dat staat beter, naar de wodka van Smirnoff. Volgens het blad Procycling laat Tinkov zich in 2005 uitkopen voor een bedrag van 170 miljoen euro. Hij begint een creditcardbedrijf.

En altijd is er de racefiets. Goede kans dat Tinkov ook dit voorjaar schittert in de klassiekers, als hij een paar uur voor het peloton het parcours rijdt, strak in teamoutfit. Jongensdroom? Naar eigen zeggen was hij ooit talentvol sprinter. Op zijn palmares staat deelname aan één officiële koers: ‘de vijf ringen van Moskou’ in 2006. De baas van Tinkoff Restaurants had zichzelf opgesteld, kopman Nikolai Troesov won en maakt nog altijd deel uit van Tinkoff-Saxo. Loyaliteit telt voor Tinkov.

Ook Pavel Broett (33) kon dit jaar nog bij Tinkoff-Saxo tekenen. De sterke Rus behaalde in 2008 een ritzege in de Giro namens Tinkoff Creditsystems. Cruciale winst voor Tinkov, die een jaar eerder een vergeefse poging had gedaan snel door te stoten naar de absolute top. Hij kocht voor een appel en een ei de wegens doping in opspraak geraakte Tyler Hamilton en Jörg Jaksche. Publiciteit genoeg, maar toen ze werden uitgesloten van Giro-deelname gooide Tinkov de twee rücksichtslos uit de ploeg. Gefrustreerd verkocht hij de ploeg aan gasmagnaat Igor Makarov, die er Katjoesja van maakte.

Depressies

Pas in 2012 keert Tinkov plotseling terug in het peloton, als Bjarne Riis de sponsoring van zijn Saxobankploeg niet rond krijgt. De Deen, die in 2007 bekende dat hij met epo de Tour van 1996 won, had zijn als renner verdiende geld geïnvesteerd in de ploeg Jack&Jones. Met ziel en zaligheid bouwde hij daaruit zijn eigen ploeg. Riis heeft succes, maar kampt ook met zijn dopingverleden, nieuwe schandalen, depressies en gebrek aan cash. Is de puissant rijke Rus, die bij hem in Lucca om de hoek woont zijn redder?

Tinkov wordt eerst co-sponsor en in 2013 koopt hij de ploeg voor zes miljoen euro van Riis, die zelf ploegleider blijft tegen een salaris van een miljoen per jaar. De ploeg is gered, maar rustig wordt het nooit. Riis, die zich altijd intensief bemoeit met renners en personeel, botst regelmatig met de flamboyante eigenaar. „De tijden van Sainz (ex-ONCE-ploegleider Manolo Saiz), Bruyneel en Riis zijn voorbij”, stelt Tinkov nu. „Ze zijn blijven hangen in de jaren 2000 en snappen niet hoe je een team op een moderne manier moet leiden.” Wielermanagers rijden in zijn visie niet langer in koers, maar zitten ‘saai’ op kantoor. Zoals de opvolger van Riis, zijn vertrouweling Stefano Feltrin. „Sportwetenschap is tegenwoordig koning.”

Renners en personeel hangen aan Riis. Maar wie betaalt bepaalt. Contador sputterde even („veel aan Riis te danken”), verder is er niemand die Tinkov durft tegen te spreken. Die tweet van de Russische eigenaar eind 2014: „Het team opheffen? Niets onder de maan blijft eeuwig. Maar niet de komende 12 maanden. Dat plezier wil ik Team Sky niet geven. Vechten tot het einde.” Grapje, of is zijn roep om revolutie straks een alibi om zich terug te trekken? Sagan kan maar beter winnen zondag.