Geen line-up, maar er is wel een filosofie

Op 16 mei vindt de eerste editie van het Beyond Festival plaats. Er is geen programmering of hoofdpodium, het draait allemaal om de community. Beyond wordt niet voor niets de Nederlandse Burning Man genoemd.

Kunstenaar Daniel ‘Dadara’ Rozenberg, organisator van Beyond. Foto Niels Blekemolen

‘Ik kan tekenen en praten tegelijk hoor, maar dit moet eigenlijk af vandaag”, vergoelijkt kunstenaar Daniel ‘Dadara’ Rozenberg vanachter een grote, rode rommelige tekentafel. In zijn hand een klein kwastje dat hij zo nu en dan in een potje zwarte inkt doopt, waarna hij het met geoefende precisie laat dansen over het vel papier voor hem. Het is de laatste bladzijde van een speciaal paspoort, bestemd voor de bezoekers van zijn nieuwste kunstproject: het Beyond Festival.

Een compleet nieuw festival organiseren in minder dan vier maanden tijd, gekkenwerk zou je kunnen denken. Niet als je Dadara kent. Samen met medeorganisator Eileen Azad zei hij half januari zonder aarzelen ‘ja’ toen zich de kans voordeed om op 16 mei een evenement te organiseren in het recreatiegebied Spaarnwoude. „We droomden hier al langer over. Verschrikkelijk bijzonder dat ons dit wordt toevertrouwd”, vindt Dadara. „Door vrienden werden we voor gek verklaard, maar inmiddels zijn we twee maanden op weg en gelooft iedereen dat het ook écht gaat gebeuren.”

Dadara reist al jaren de wereld over en is een bekend gezicht op vele bekende kunstfestivals: Fusion in Duitsland, Boom in Portugal, en met name het befaamde Burning Man in de Amerikaanse Nevada-woestijn. Daar was hij al acht keer te vinden mét zijn eigen kunstprojecten. Wat de festivals delen, is een grondig uitgewerkte filosofie waarin de community en het verbinden met andere bezoekers centraal staan. Zo wordt Burning Man ook wel gezien als een experimentele samenleving die zichzelf jaarlijks een week lang reguleert en onderhoudt. Eén van de belangrijkste principes is ‘gifting’: geven zonder iets terug te verwachten. Al komt juist dat principe de laatste jaren meer en meer onder druk te staan, vindt Dadara. „Kunstenaars moeten zelf al hun projecten financieren en dat wordt steeds lastiger. Daarom wordt het meer een speeltuin voor rijken. Weet je dat ze er dit jaar een Boeing 747 heen slepen? Niet als kunstuiting, maar gewoon omdat het kan. Dat wilden wij anders. Ook wij dagen mensen uit bij te dragen, maar we financieren wel zelf de basis (tickets kosten 32,50 euro, red). Beyond heeft wat dat betreft weinig met Burning Man te maken.”

Geen programma, wel uitverkocht

Toch wordt Beyond niet helemaal voor niets ‘de Nederlandse Burning Man’ genoemd. Ook voor Dadara en Eileen begon het avontuur met het schrijven van een filosofie waarin het draait om een community. Dadara: „Beyond had een overkoepelend verhaal nodig, dus dat zijn we eerst gaan schrijven. Toen de visie helder was, hebben we een aantal mensen uitgenodigd om daarop te reageren. Stel dat je op Beyond een ‘area’, een dorp, mag vormgeven, hoe ziet dat er dan uit? Iedereen is gaan schrijven en afgelopen week hadden we de eerste bijeenkomst met de partijen die de eerste dorpjes op het festival gaan hosten. Denk aan organisaties als Ruigoord, Cirkus Klauterwerck, het Berlijnse Perception, Brandstof of de Classical Music Rave. Maar het is niet de bedoeling dat iedereen een los dorp creëert, het moet één geheel worden.” Met een glimlach: „Beyond is allang begonnen.”

Een festival zonder programma, hoofdpodium en randprogrammering. Dat is in Nederland ongebruikelijk. De kaartverkoop (5000 kaarten) startte begin maart en afgelopen weekend was het uitverkocht. Vijfduizend mensen die een ticket kopen zonder dat ze precies weten wat de dag hen zal brengen.

Dadara: „Ik krijg wel veel vragen. Mensen willen weten welke dj’s komen en wat voor muziek er gedraaid wordt. Maar dat is eigenlijk irrelevant. Het wordt een onvoorspelbaar avontuur. Daarom willen we graag dat mensen hun telefoon thuis laten. Daarover ontstaan op Facebook al enorme discussies. We zeggen niet dat je niet mag bellen, maar je mág je telefoon een dag thuis laten. Op festivals zie je mensen vaak meteen appen als ze hun vrienden een paar minuten kwijt zijn. Op zo’n moment ben je dus niet meer op het festival.”

Even zwijgt Dadara, dan mijmert hij: „Een reis is voorlopig de beste omschrijving voor Beyond, vandaar ook dat iedereen een paspoort krijgt.” Hij gebaart naar zijn tekening. „Toen ik de eerste keer naar Burning Man ging, wist ik alleen dat het een evenement was in de woestijn waar waanzinnige dingen gebeurden. Iets met vuur. Ik wist niet wat ik moest verwachten, maar had alleen verhalen gehoord. Dat is wat wij ook willen. Het mooiste is als vijfduizend mensen na Beyond thuiskomen, uitleggen wat het was en dat ze alle vijfduizend een ander verhaal hebben.” Bovendien is, als het aan Dadara ligt, het verhaal daarmee nog lang niet afgelopen. Volgend jaar moet het meerdere dagen duren en wil hij een alternatief geldsysteem uitproberen. En in de tussentijd kan iedereen met een Beyond-paspoort naar vervolgbijeenkomsten. „Een utopie moet je in de echte wereld bouwen. In de eerste bijeenkomst willen we horen wat beter kan. Als je je betrokken voelt, help ons dan. Beyond is geen ontsnapping voor een dag, maar een speeltuin waarin je constant kunt blijven leren en ontwikkelen.”