Een lege plek aan tafel

Je kunt je afvragen of een bespreking van De Hemel wel in een boekenbijlage thuishoort. Het slotstuk van Bart Moeyaerts trilogie over leven, liefde en dood is namelijk veel meer dan alleen een verhaal in een boek. Zoals De Schepping (2004) en Het Paradijs (2010), is ook De Hemel geïnspireerd op muziek van Joseph Haydn en ontsproten aan een unieke samenwerking van Moeyaert met het Nederlands Blazers Ensemble (NBE). Het resultaat daarvan – beluister bijgevoegde cd – is ronduit betoverend. Moeyaerts serene stem en de glaszuivere uitvoering van Haydns Die sieben letzten Worte unseres Erlösers am Kreuze door het NBE, versterken elkaar zodanig dat ze als een wonderbaarlijke twee-eenheid klinken.

Anders dan Moeyaerts Schepping en Paradijs berust De Hemel niet op een interpretatie van een bijbelverhaal. De korte, persoonlijke vertelling, verrijkt met eigenzinnige prenten van Gerda Dendooven, speelt zich zelfs af tegen een zeer aards decor.

Een doodgewone man in een dito straat en stad, voelt het eind nabij. Aan zijn leven is ‘niks meer toe te voegen, behalve een laatste dag.’ Met ‘de dood’ spreekt hij af dat die op woensdag zal plaatsvinden, aan zee. Maar op de bewuste dag komt hij niet opdagen. De man voelt zich in de steek gelaten, overweldigd door eenzaamheid.

Niet toevallig klinkt vervolgens ‘Deus meus, Deus meus, ut quid dereliquisti me?’, sonate IV van Haydns passiestuk. Die verlatenheid – en het leren dragen ervan – weerspiegelt niet alleen Jezus’ lijdensverhaal maar vormt ook de essentie van de vertelling. Hoe mooi gevoelvol Moeyaert de dood ook verbeeldt – als ‘een lege plek aan tafel’, of een ‘oudste broer’ wiens hart je omhelst – de dood komt uiteindelijk onverwachts en sterven doe je alleen.

Zwaarmoedig? Geenszins. Moeyaert schrijft verrassend lichtvoetig en biedt, hoe kan het ook anders met zo’n titel, hoop op verlossing, getuige zijn laatste woorden ‘het kan niet beter’. En zo is het.