Deal over atoombom met Iran is voor iedereen beter

Of het de „historische deal” is die president Barack Obama er al in ziet, staat nog te bezien – het is beter om die term niet lichtvaardig te gebruiken – maar het lijdt geen twijfel dat het nucleair akkoord met Iran van grote betekenis is.

De permanente leden van de Veiligheidsraad van de VN, aangevuld met Duitsland, kwamen gisteren in de verlenging van de onderhandelingen tot een basisakkoord. In hoofdlijnen komt het neer op een forse vermindering van Irans nucleaire activiteiten in ruil voor geleidelijke opheffing van de economische sancties tegen dit land. Belangrijkste winstpunt, van mondiaal belang, is dat Iran bij uitvoering van het akkoord niet in staat zal zijn in korte tijd een atoombom te ontwikkelen. Verzachting van de sancties, waarvan economisch gezien in het algemeen vrijwel niemand beter wordt, betekent voor Iran en handelspartners meer vrijheid en voor de Iraanse bevolking meer kans op welvaart. De ‘as van het kwaad’, waarmee de toenmalige Amerikaanse president George W. Bush in 2002 doelde op Irak, Iran en Noord-Korea, is wellicht wat minder kwaad.

Er is natuurlijk reden voor twijfel. Het is nog maar een basisakkoord; de onderhandelingen over de details worden nog tot eind juni voortgezet. Wie weet hoeveel duivels daarin schuilgaan. Het doet niets af aan het succes dat na ruim tien jaar van vruchteloze besprekingen is bereikt, vooral dankzij de inspanningen van de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, John Kerry, en diens Iraanse ambtgenoot Javad Zarif. Verder wacht Obama de hobbel die het Amerikaanse congres zal opwerpen en zal de onrust in het Midden-Oosten alleen nog maar aanwakkeren, omdat tegenpolen daar het akkoord met kracht verwerpen. Israël dus, en het sunnitische deel dat wordt aangevoerd door Saoedi-Arabië.

In andere situaties zijn dat om uiteenlopende redenen bondgenoten van de Verenigde Staten, maar Obama en Kerry hebben terecht het belang van een deal met Iran zwaarder laten wegen dan hun relatie met die landen en de grote irritatie die de besprekingen opriepen bij onder anderen president Benjamin Netanyahu van Israël. In de hoop, een andere onzekere factor, dat het regime in Iran zo bereidwillig blijft als het lijkt te zijn geworden sinds Hassan Rohani tot president werd gekozen. Monitoring daarvan blijft noodzakelijk.

Van meet af aan gold voor de onderhandelingen in Lausanne dat een mislukking voor alle partijen de slechtste uitkomst zou zijn. Zeker sinds er eind 2013 al een eerste grondslag werd gelegd in de vorm van een interim-akkoord. De kans dat de islamitische republiek Iran, een groot land in het Midden-Oosten, een atoombom fabriceert is sinds gisteren een stuk kleiner. Dat is beter voor iedereen.