De nucleaire deal met Iran in één minuut

Van links naar rechts: Wu Hailong (de afgevaardigde van China), de Franse minister van Buitenlandse Zaken Laurent Fabius, de Duitse minister Frank Steinmeier, EU-buitenlandcoördinator Federica Mogherini van de Europese Unie, de Iraanse minister Javad Zarif, De Russische afgevaardigde Alexey Karpov, de Britse minister Philip Hammond en de Amerikaanse minister John Kerry. AP / Brendan Smialowski

De P5+1 (Verenigde Staten, Duitsland, Groot-Brittannië, Frankrijk, China, Rusland) en Iran kwamen gisteren tot een basisakkoord over het nucleaire programma van Iran. We praten je in één minuut bij.

De aanloop

Over het akkoord dat gisteren is gesloten is al heel lang gekibbeld: in 2003 was de EU al met Iran in onderhandeling over beëindiging van het atoomprogramma. Dit liep op niets uit, waarna het Westen besloot sancties te treffen die de Iraanse economie diep hebben geraakt.

De huidige onderhandelingsronde begon in oktober 2013, na de verkiezing van de pragmatische Hassan Rohani tot Iraans president. Dat leidde een maand later al tot een interim-akkoord, waarbij Teheran een deel van zijn nucleaire activiteiten bevroor in ruil voor verlichting van de zware economische sancties. Met een basisakkoord dat gisteravond in Lausanne werd gepresenteerd moeten grotere stappen worden gemaakt.

De afspraken

Dit is het belangrijkste van wat er nu is afgesproken:

  • De verrijkingscapaciteit van Iran wordt met tweederde gereduceerd. Van de 19.000 centrifuges mogen er nog 6.104 blijven draaien.
  • Het grootste deel van het Iraanse hoogverrijkt uranium zal afgezwakt worden of naar het buitenland worden getransporteerd.
  • De voorraad laagverrijkt uranium wordt van 10.000 kilo teruggebracht naar 300 kilo.
  • De economische sancties tegen het land worden over 10 jaar geleidelijk afgebouwd
  • De komende 25 jaar zijn er inspecties van het Internationaal Atoomenergie Agentschap. Mocht Iran zich niet houden aan de afspraken dan worden de sancties onmiddellijk weer van kracht.

Obama over het basisakkoord:

Het tijdspad

Dit basisakkoord had eigenlijk al vóór 1 april een feit moeten zijn, maar dat alle partijen (VS, Rusland, China, Verenigd Koninkrijk en Frankrijk plus Duitsland en Iran) ook na de deadline bleven doorpraten geeft het belang aan van de intensieve gesprekken in Lausanne. De gesprekspartners van Iran worden de P5+1 genoemd: de permanente leden van de VN-veiligheidsraad plus Duitsland.

Ook de komende maanden wordt er nog gepraat. Op 1 juli moet er een definitief pact tussen het Westen en Iran op tafel liggen. Daarin moeten alle (technische) details van dit basisakkoord zijn uitgewerkt.

https://www.youtube.com/watch?v=cKR7wl2964M

De kritiek

Er zal nog veel verzet zijn vanuit Israël, maar ook vanuit het Amerikaanse Congres. Dat wordt momenteel gedomineerd door Republikeinen, die fel gekant zijn tegen een akkoord met Iran.

Mogelijk is er ook verzet vanuit Iran, want daar profiteert de elite het meest van de zwarte markt die in het land is ontstaan door de sancties die zijn opgelegd. Tijdens de onderhandelingen in Lausanne zijn er tot nu toe echter weinig tegengeluiden vanuit de Iraanse conservatieve hoek te horen geweest. Bovendien staat de opperste ayatollah achter het overleg.

Lees ook in nrc.next ‘Nucleair akkoord zet de verhoudingen op scherp’ (€)