Tikrit veroverd, nu op weg naar Mosul

IS is goed in urban warfare, maar toch verloor het de slag om Tikrit – en dat kan cruciaal zijn.

Iraakse militairen en leden van shi’itische milities arresteren vermeende strijders van de Islamitische Staat in Tikrit. De Iraakse regering heeft gisteren de overwinning uitgeroepen in Tikrit. Foto Thaier Al-Sudani/Reuters

Na een maand van moeizame gevechten heeft de Iraakse regering gisteren officieel de overwinning uitgeroepen in Tikrit. De staatstelevisie toonde premier Haidar al-Abadi die met een Iraakse vlag triomfantelijk door de stad liep. Hij werd vergezeld door officieren van het leger en de politie, en door leiders van shi’itische milities die een belangrijke rol speelden in de strijd tegen de Islamitische Staat (IS) in Tikrit.

De gevechten hebben Tikrit veranderd in een verwoeste spookstad. Op satellietbeelden die de Verenigde Naties in februari vrijgaven is te zien dat ten minste 536 gebouwen gehavend zijn, waarvan er zeker 137 zijn verwoest en 241 zwaar zijn beschadigd. „Als God het wil zal er een fonds worden opgericht om de wijken die zijn verwoest door IS en door de oorlog weer op te bouwen”, zei Abadi. „[De provincies] Tikrit en Salahuddin zullen gedekt worden door dit fonds.”

De val van Tikrit is een cruciale stap in de campagne om de terreurgroep ook uit andere delen van Irak te verdrijven, met name Mosul in het noorden. Tikrit is strategisch gelegen aan de snelweg van Bagdad naar Mosul, de tweede stad van het land.

De voorbereidingen voor een offensief om Mosul te heroveren zijn in volle gang. Maar het moeizame verloop van de strijd in Tikrit laat zien hoe lastig dit zal worden. IS blijkt zeer sterk in urban warfare. Honderden IS-strijders hadden zich verschanst in het centrum van de stad. Door sluipschutters op strategische plekken te posteren en de stad te bezaaien met honderden bommen en boobytraps, wisten ze het een maand uit te houden.

Shi’itische milities, die het grootste deel van de 30.000 man sterke Iraakse troepenmacht vormden, hadden grote moeite om de stad in te nemen. Ze moesten vechten voor elk huis, elke straat, wat tot zware verliezen leidde. De regering heeft geen dodental bekendgemaakt, maar medewerkers van de grootste begraafplaats in Najaf zeiden dat er elke dag zestig lijken werden binnengebracht.

Uiteindelijk waren Amerikaanse luchtaanvallen nodig om het taaie verzet van IS in Tikrit te breken. De Amerikanen hadden zich aanvankelijk afzijdig gehouden vanwege de grote rol van de shi’itische milities, die onder bevel stonden van Iran. Ook maakten de VS zich zorgen over mogelijke wraakacties tegen sunnitische burgers. Maar toen de opmars van de milities stokte, riep de Iraakse regering toch de hulp van de Amerikanen in.

Met de bombardementen wilden de VS het initiatief overnemen van Iran. De milities, die de VS wantrouwen en de klus alleen wilden klaren, reageerden woedend. Vier van deze strijdgroepen trokken zich uit protest zich terug van het front, samen eenderde van de strijdmacht in Tikrit. Het laat zien dat ze zich niets aantrekken van wat premier Abadi zegt.

En dan is Tikrit nog een relatief kleine stad, die voor de oorlog een kwart miljoen inwoners telde en sinds het begin van het offensief vrijwel verlaten was. Mosul, een stad met ruim een miljoen inwoners, wordt een veel grotere kluif. IS bereid zich al maanden voor op een stadsoorlog. Ze trainen, leggen loopgraven aan, en plaveien de stad met bommen.

Terwijl gisteren de Iraakse vlag werd gehesen boven Tikrit, dook IS op een heel andere plek op: het vluchtelingenkamp Yarmouk in een buitenwijk van de Syrische hoofdstad Damascus. Het kamp is sinds het begin van de oorlog in handen van rebellen, die zijn belegerd door het regime. De actie in Yarmouk was niet toevallig. IS leek zo de aandacht af te willen leiden van de smadelijke nederlaag in Tikrit.