PvdA wijst handelsverdrag af

In het Europarlement tekent zich een meerderheid af tegen het verdrag TTIP, nu sociaal-democraten dwarsliggen.

De Partij van de Arbeid is tegen het grote handelsverdrag TTIP dat de Europese Unie en de Verenigde Staten willen sluiten, als dit niet fundamenteel wordt gewijzigd. Met deze scherpe stellingname keert de partij zich direct tegen de eigen minister Ploumen (buitenlandse handel) die namens Nederland betrokken is bij de onderhandelingen over dit ingrijpende verdrag, dat moet leiden tot een ‘economische NAVO’.

De PvdA-delegatie in het Europees Parlement ziet zelfs helemaal geen heil meer in TTIP. „Er zijn op dit moment heel veel zorgen”, zegt Europarlementariër Agnes Jongerius. „Zorgen waarbij je je kunt afvragen of die opgelost kunnen worden.”

Volgens Jongerius kan Europa „een nóg grotere interne markt” niet aan, gezien de problemen die de EU nu al heeft met het vrije verkeer en sociale uitbuiting. Tweede Kamerlid Jan Vos vindt dat de sociale contracten die zo kenmerkend zijn voor Europa niet „zomaar kunnen worden ingeruild voor een ondoordachte handelsovereenkomst met de VS”. Er moeten wat hem betreft veel betere garanties komen op onder meer het terrein van sociaal beleid, milieu en dierenwelzijn.

De verharding van het PvdA-standpunt staat haaks op de pogingen van prominente partijgenoten, zoals minister Ploumen en eurocommissaris Frans Timmermans in Brussel, om het verdrag juist aan te prijzen. Jongerius vindt dat vervelend. „Maar ik wil later niet het verwijt krijgen dat we TTIP zijn ingerommeld.” Timmermans moet de Europese sociaal-democraten aan boord krijgen voor het verdrag. Maar binnen die fractie in het Europarlement begint zich een meerderheid tegen TTIP af te tekenen. De sociaal-democraten zijn cruciaal om het verdrag erdoor te krijgen.

De Europese Commissie voert namens de EU-lidstaten de onderhandelingen over het verdrag – het heeft die bevoegdheid sinds het Verdrag van Lissabon (2009). Het Europees Parlement moet het verdrag uiteindelijk goed- of afkeuren. Jongerius: „Het probleem is ook dat wij alleen maar ja en nee tegen het hele verdrag kunnen zeggen, niet tegen onderdelen ervan.” Of nationale parlementen mogen meebeslissen wordt bepaald als het verdrag klaar is. Maar Jongerius vindt dat de Europese Commissie nu al nationale inspraak moet toezeggen.

In Nederland groeit de kritiek op het handelsverdrag, vooral op ISDS, een systeem voor beslechting van handelsgeschillen dat bedrijven extra ruimte geeft staten aan te klagen. Dinsdag sprak de Tweede Kamer zich in een motie uit tegen ISDS, tenminste als dit „afbreuk doet aan ons nationale rechtssysteem en onze democratische besluitvorming”. De VVD stemde tegen de motie, coalitiepartner PvdA vóór.

De drie PvdA’ers in Brussel wijzen ISDS categorisch af. Maar ze zetten ook grote vraagtekens bij de baten van TTIP. Studies komen tot uitlopende conclusies als het om banengroei en economisch voordeel door TTIP gaat. Volgens Jongerius kan het verdrag tot „vernietiging van banen” leiden, vooral omdat de Amerikanen het minder nauw nemen met werknemersrechten en dus goedkoper kunnen produceren.