Meer easyJet op Schiphol, eindelijk

Deze week opende easyJet een basis op Schiphol. Dat betekent meer vluchten, en 160 extra banen. Waarom die basis er niet eerder kwam? Omdat Schiphol duur is, zegt easyJet.

Deze week opende easyJet een basis op Schiphol. Beeld Fred Steenman/ANP/Evert Elzinga/Thinkstock Bewerking nrc.next

Captain Alexander Gerritsen (31) is erg blij met de deze week geopende basis van easyJet op Schiphol. Na elf jaar Engeland verhuist hij met vrouw en twee kinderen terug naar Nederland.

De basis betekent dat drie A320-vliegtuigen van de Britse budgetmaatschappij vanaf nu permanent op Schiphol zijn gestationeerd, met bijbehorend personeel. In oktober volgt een vierde toestel, kondigde bestuursvoorzitter Carolyn McCall meteen aan. In totaal gaat het om 160 Nederlandse banen, indirect volgens easyJet zelfs zo’n 4.000. Het betekent ook tien nieuwe bestemmingen vanaf Schiphol (onder meer Venetië, Ibiza en Corfu) en gunstiger vluchttijden voor zakelijke passagiers, een snelgroeiende doelgroep van easyJet.

EasyJet versterkt een band die al sterk was. Amsterdam was in 1996 de eerste bestemming van de in 1995 opgerichte maatschappij. In aantallen passagiers is easyJet Schiphols tweede maatschappij, meteen na KLM/Transavia. In 2013 werden vanaf Schiphol 3,5 miljoen passagiers door easyJet vervoerd. Inclusief nieuwkomers vliegt easyJet vanaf Schiphol op 29 Europese bestemmingen.

Ze maken al jaren ruzie

Met zo’n sterke positie en lange traditie op Schiphol rijst de vraag: waarom is die basis er nu pas? Als ze zo gek op elkaar zijn, waarom is Amsterdam dan pas de 26ste basis van easyJet?

Het antwoord: de band is minder harmonieus dan hij lijkt. EasyJet en Schiphol maken al jaren ruzie – over geld. Sinds 2008 klaagt easyJet over oneerlijke concurrentie door Schiphol. Eerst bij de NMa, daarna bij de Europese Commissie. Tot nu toe tevergeefs.

Een belangrijke kostenpost voor maatschappijen zijn de luchthavengelden (airport charges), de kosten die luchthavens rekenen voor de afhandeling van vluchten. Schiphol maakt daarbij een sterk onderscheid tussen uit Amsterdam vertrekkende passagiers (13,92 euro per passagier) en in Amsterdam overstappende passagiers (5,84 euro per passagier).

Oneerlijk, zegt easyJet, want dat prijsverschil werkt in ons nadeel. Bijna alle Amsterdamse passagiers van easyJet vertrekken immers uit Amsterdam. En KLM heeft juist veel passagiers die in Amsterdam overstappen. Het maakt Schiphol voor easyJet tot een van de duurste luchthavens. De ACM onderzoekt momenteel of de tariefdifferentiatie volgens de regels is.

Dat Schiphol nu de luchthavengelden met 7 procent verlaagt – een vrij unieke stap – is volgens easyJet geen reden geweest voor de basis. Belangrijker is volgens topvrouw McCall dat Schiphol eindelijk aan een aantal wensen van easyJet voldoet, zoals een eenvoudig bagagesysteem dat rekening houdt met vliegtuigen die snel weer terug willen vliegen.

Schiphol wil mainport zijn

Schiphol-topman Jos Nijhuis beaamt dat het transfervoordeel vooral KLM in de kaart speelt. Schiphol wil zich nu eenmaal profileren als mainport en hub, als Europees knooppunt tussen oost en west. De toekomst voor Europese vakantievluchten van A naar B ligt wat Nijhuis betreft in Lelystad, de luchthaven die deze week groen licht kreeg om te groeien. Voor Schiphol kijkt Nijhuis liever naar passagiers uit en naar bijvoorbeeld India en China.

Juist de prijsvechters, die steeds sterker inzetten op zakelijke reizigers, tonen echter groeiende interesse in Schiphol. McCall noemt de kans dat easyJet ooit Lelystad zal gebruiken uiterst klein: ze vliegen alleen op grote luchthavens. Ryanair zegt vanaf Schiphol te willen gaan vliegen, maar heeft nog geen plaatsen aangevraagd.

De uitbreiding van easyJet op Schiphol leidt tot meer concurrentie voor KLM in Europa. Moet Schiphol zijn hofleverancier niet beschermen? Nijhuis: „Minder faciliteren van easyJet is geen optie.” Schiphol kan niemand weren. Als een maatschappij een slot (tijd en plaats op luchthaven) aanvraagt, bepaalt een onafhankelijke instantie of daar ruimte voor is. Zo ja, dan moet de luchthaven die toekennen. Nijhuis: „Wij spelen daar geen rol in. Dat moeten we ook niet willen. Protectionisme belemmert groei.”