Help, mijn kind kan eerder swipen dan lopen

Foto ANP

Het zijn verwarrende tijden voor jonge ouders. Smartphones en tablets zijn voor hen haast eerste levensbehoeften. Maar zit hun kind langer dan een uur achter de iPad, dan krijgen ze te horen dat het zo ongeveer in een zombie kan veranderen.

Vandaag reikt een vakjury de Media Ukkie Award uit, een prijs voor de beste apps voor kinderen van 0 tot 6 jaar. Het is een aanmoedigingsprijs, want het gaat nogal eens mis met de apps voor de jongste generatie, vinden de initiatiefnemers. Moet je je zorgen maken als je kindje eerder leert swipen dan lopen? En als je besluit dat tablets en smartphones tot een moderne opvoeding behoren, welke apps zijn dan verantwoord?

Even googlen en je komt onheilspellende onderzoeken tegen die stellen dat dat de overvloed aan beeldschermen in moderne huishoudens kinderen dom, dik en dement maken. Tegelijk zijn tablets en smartphones razendsnel tot het dagelijkse leven van jonge kinderen gaan behoren. Kinderen van 1 tot 4 jaar spelen dagelijks bijna drie keer zo lang op een tablet dan in 2012, laat het pas verschenen onderzoek Iene Miene Media van het Nederlands Jeugdinstituut en Mediawijzer.net zien.

Beperk de schermtijd

Nog voor hun eerste verjaardag gebruikt 45 procent van de kinderen al een tablet. Toch hoef je je als ouder niet direct schuldig te voelen als je de kleine even achter de iPad zet tijdens het koken, zegt Remco Pijpers, oprichter van het publieke onderzoekscentrum Mijn Kind Online.

“Het belangrijkste is dat beeldschermen geen vervanging worden voor binnen en buiten spelen.

Mijn Kind Online adviseert maximaal 30 minuten per dag achter een scherm voor een tweejarige, oplopend tot 1 à 1½ uur voor tienjarigen. “Dat advies is niet in beton gegoten”, aldus Pijpers. “Kinderen moeten ruimschoots de gelegenheid krijgen al hun zintuigen te ontwikkelen. Dus niet alleen kijken en luisteren, maar ook voelen, proeven en ruiken. Zo lang dat goed zit, is aan het eind van de middag even een spelletje spelen op papa’s telefoon prima.”

Slecht voor de ogen

Zitten de kids langer achter de tablet, dan kan dat bijziendheid veroorzaken, suggereert nieuw onderzoek. Onderzoekers van het Erasmus MC volgden 5.000 Rotterdamse kinderen vanaf hun geboorte. Uit het onderzoek blijkt dat kinderen van 6 jaar die meer dan twee uur per dag besteden aan lezen en computerspelletjes spelen, vaker bijziend zijn. De onderzoekers schatten dat het aantal kinderen dat een bril nodig heeft om van veraf goed te zien in 40 jaar is verdubbeld. Ook in het buitenland is er sprake van een ‘bijziendheids-boom‘, die volgens het wetenschappelijke tijdschrift Nature komt door de toegenomen tijd die we achter boeken en beeldschermen doorbrengen.

Kinderkamer wordt multimedia-omgeving

Ook in de slaapkamer van kinderen zijn de beeldschermen met een opmars bezig. “De kinderkamer verandert steeds meer in een multimedia-omgeving”, zegt hoogleraar mediaopvoeding Peter Nikken, die als onderzoeker van het Nederlands Jeugdinstituut aan Iene Miene Media is verbonden.

Beperk de tijd achter een beeldscherm, adviseert Nikken. Maar maak je tegelijk niet te veel zorgen dat je kind dom of dement wordt van de iPad. “Psychiater Manfred Spitzer krijgt veel aandacht met zijn claim dat kinderhersenen beschadigd raken door mediagebruik. Maar dat  is speculeren, gebaseerd op selectief onderzoek. We weten dat de hersenstructuur van ratten verandert als je ze in een rijke, stimulerende omgeving plaatst. Dat gaat bij mensen niet anders. Hersenen groeien mee, zodat de eigenaar zich staande kan houden in een nieuwe omgeving. Net als bij die ratten is de mensensamenleving sneller geworden en krijgen kinderen meer impulsen te verwerken. Hun hersenen zullen zich daar simpelweg aan aanpassen.”

Welke apps zijn verantwoord?

Dat neemt niet weg dat sommige smartphone- en tabletapps geschikter zijn dan andere. Zeven tips: